Telegraaf | Paniek in misdaadland

Mick van Wely

Een berg aan geheime berichten ontcijferd

Nog niet eerder heeft de georganiseerde misdaad in Nederland zo’n gevoelige en massale klap gekregen van justitie en politie. Die heeft van de Canadese autoriteiten volledige inzage gekregen in een server met een onvoorstelbaar grote berg aan ontcijferde communicatie tussen criminelen. Bewijs om van te smullen, zo lijkt het. Hoog in een peperduur hotel in Dubai zit Ali aan een tafel met door de ramen van het vertrek schitterend uitzicht over de woestijnstad.

Voor hem op tafel liggen een paar BlackBerry telefoons.

Met de mobieltjes stuurt de criminele topgangster zijn troepen in verschillende landen ver van Dubai aan. Hij regelt voor welke prijs en aan welke partij ladingen cocaïne worden verkocht, geeft opdrachten aan ondergeschikten over het omkopen van opsporingsbeambten en bepaalt met een paar drukken op de knop wie sterft en in leven blijft. De Amsterdamse crimineel waant zich onaantastbaar, want de berichten zijn extreem goed versleuteld.

Ali is maar een fictief persoon, maar de telefoons die hij bedient bestaan echt. ’Pretty Good Privacy’ of pgp’s heten ze. Een uitkomst voor de crimineel die vrijelijk wil communiceren op afstand, zonder dat de politie meeluistert. Door encryptietechnologie zijn de berichten onkraakbaar, beloven de verkopers van de mobieltjes die vooral vanaf 2010 een opmars maken in de Nederlandse Misdaad BV.

Maar er komt een kink in de kabel. In april 2016 haalt justitie een volledige server uit de lucht die de pgp’s ondersteunt. De server in Canada is van het Nederlandse bedrijf Ennetcom. Er ontstaat blinde paniek in de onderwereld. Kan alle communicatie worden ingezien?

Er brandt een strijd los tussen de eigenaar van het bedrijf en justitie over inzage in de gegevens. Het OM wint. Eerst mag Nederland alleen gericht bij onderzoeken snuffelen en dan hoort justitie dit jaar dat alle berichten mogen worden bekeken.

Olivier Dutilh, chef Regionale Recherche Amsterdam: „Dit is een zeer belangrijke ontwikkeling. We hebben al berichten geanalyseerd en gezien dat personen vrij open communiceren omdat ze zich veilig wanen. Dat ging onder andere over liquidaties in de Amsterdamse onderwereld. Er zijn er meerdere waarbij we denken dat de info van de server voor een doorbraak kan zorgen.”

Op de server staan 3,6 miljoen versleutelde berichten. Vergelijkbaar met de tekst uit zeven universiteitsbibliotheken. Die informatie spit je niet met een rechercheteam in een week door. „Het gaat gigantisch veel tijd kosten om de berichten te analyseren. Daar hebben we overigens wel methoden voor”, zegt Dutilh, die hierover verder niet in details treedt.

Dutilh onderschrijft het geschetste, theoretische beeld van de gangster in Dubai. „Dat is het voordeel van de pgp. Communicatie op afstand maakt het werk een stuk eenvoudiger. Je hoeft niet fysiek ergens aanwezig te zijn. Je bent ergens ver weg. Uit beeld van de politie. Daarom waren de telefoons ons toch echt een doorn in het oog. Een onderzoek is erg lastig als je communicatie niet kunt onderscheppen.”

Volgens het Openbaar Ministerie is met het ontsleutelen van de informatie bewijsmateriaal beschikbaar gekomen voor tientallen strafrechtelijke onderzoeken naar liquidaties, gewapende overvallen, drugshandel, witwassen, pogingen tot moord en andere georganiseerde criminaliteit.

Communicatie tussen criminelen vormt vaak een belangrijk onderdeel van de bewijslast bij strafzaken. Aanvankelijk waren dat vooral getapte telefoongesprekken of met microfoons afgeluisterde conversaties in auto’s of panden.

In de laatste jaren lukte het justitie in sommige onderzoeken om ook pgp-telefoons te kraken. Maar nog nooit eerder kregen politie en justitie in een klap zoveel conversaties panklaar aangeleverd.

Het kapen van de server in Canada past binnen de strategie van OM en politie om door het aanpakken van ’facilitators’ de georganiseerde misdaad te bestrijden. Wapenleveranciers leiden naar bendes. En de focus op criminelen die snelle wagens stelen, brengt de recherche naar groeperingen die ze gebruiken voor liquidaties.

„Door ons te richten op een gestolen, snelle wagen en gps-zenders die gebruikt worden door criminelen, konden we een liquidatie in de Knokkestraat in Amsterdam in 2015 voorkomen. De verdachten werden veroordeeld”, licht Dutilh toe.

Justitie ziet het pgp-bedrijf Ennetcom ook als zo’n facilitator. De kans is echter klein dat criminelen nu nog zullen grijpen naar een product van dit bedrijf.

Bron: Telegraaf

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *