Amigoe | ‘Voorkom een zwangerschap als je heel jong bent’’

Door Linda Reijnders

tienermoeders-tienerzwangerschappen

Tienermoeder Joycelyn Emely Franken was dertien toen zij zwanger raakte van haar zoontje Yoxion. Openhartig vertelt zij haar verhaal aan de Ñapa en onthult haar droom om tienermoederconsulent op Aruba te worden. Corina Linssen en Nichole Kock van de Opvoedwinkel en Monique Giel-Labad van het Wit Gele Kruis leggen uit waar volgens hen de angel zit en hoe hun tienermoederpraatgroep helpt.

“Het was absoluut geen bewuste keuze, maar hij is gekomen en ik koos voor hem.” Franken zit aan tafel terwijl zij haar zoontje liefdevol eten voert. “Ik was dertien jaar, alles veranderde en mijn mogelijkheden werden beperkt in alle opzichten. Ik stopte met school en moest de verantwoordelijkheid nemen voor een baby.”

Achttien jaar is zij nu, haar zoontje vier, en vastberaden vertelt zij haar verhaal. “Ik wil tienermoederconsulent worden. Om anderen te helpen. Mijn advies is om een tienerzwangerschap te vermijden. Het heeft een enorme impact op je leven.”


Boos en verdrietig

De vader van haar kindje is niet meer in beeld. “Ik heb met hem gebroken, omdat ik zijn leven niet kan goedkeuren en dat niet wil voor mijn kind. Hij zit in een gang en is met drugs bezig.” Die keuze viel haar zwaar en het deed pijn, maar het moest. “Toen ik zwanger raakte werd ik al snel misselijk en mijn moeder hield mij thuis van school. Ik was boos en verdrietig. Mensen keken mij ook raar aan, maar ik was sterk. Als iemand iets zei, gaf ik uitleg. Ik zag ze oordelen en ik voelde de negatieve energie.”

Ook op school, die ze twee maanden na de geboorte van haar zoontje hervatte, kreeg Franken veel vragen, soms tot irritatie aan toe. “Ik moest wennen aan mijn leven met een baby. Uitgaan kon niet, ik ging naar school en was daarbuiten altijd thuis. Gelukkig had ik veel steun van mijn familie en omgeving.”

Nu haar zoontje wat ouder is, kan zij af en toe weleens uit, maar haar focus ligt op studeren. “Ik voel mij gezegend met mijn kind, al wenste ik niet dat ik zo jong moeder zou worden. Ik wil mijn school afmaken en verder studeren in Nederland. Je moet sterk zijn en voor je kind en jezelf gaan. Bekijk het positief.”

Onderstand

Franken ziet andere tienermoeders die het moeilijk hebben en soms ook met drugs in aanraking komen. “Er zijn momenten dat het niet gaat, maar je moet voor jezelf rust inbouwen. Als je baby slaapt, neem dan die tijd voor jezelf anders raak je gefrustreerd. De baby huilt en je bent moe en dat kan je down maken. Het is een grote verandering in je leven.”

Van de Arubaanse overheid krijgt zij 985 florin onderstand per maand en daarmee betaalt zij de spullen voor haar baby. De moeilijkste tijd voor haar was de eerste periode. “Ik moest de borst geven en mijn nachten waren gebroken. Op school liep ik met pads in mijn bh tegen het lekken van de melk en het deed pijn. Ik voelde mij niet goed.” Haar kindje was tijdens schooltijd bij haar moeder. “Toen hij twee werd kon ik echt genieten. Hij ging duidelijk praten en nu gaat hij al naar school. Die fases zijn mooi”, zegt ze trots.

De kleine zit rustig aan tafel en Franken werpt hem nu en dan een liefdevolle blik toe. Haar tip voor anderen: praten. “Zit er niet alleen mee, zoek hulp. Je komt anders in een blokkade. Ik zit nu in deze praatgroep en dat is zo leuk. Allemaal tienermoeders in dezelfde situatie die elkaar begrijpen. Ik heb er vrienden aan over gehouden.”

 

Staande seks hebben

De Tienda di Educacion, in de volksmond de Opvoedwinkel, helpt ouders bij de opvoeding, zo ook tienermoeders. Linssen, coördinator, ziet dat het vooral schort aan communicatie tussen ouder en kind. “Het netwerk waar de meisjes uit voortkomen kent weinig tot geen communicatie. Ze zoeken dan aandacht op andere plekken, vaak bij jongens of oudere mannen.”

Door de peer pressure gaat het seksueel vaak sneller dan dat zij zelf willen, mede ook door de onzekerheid vanuit de meisjes, vervolgt zij. Opvoedondersteuner Kock legt uit dat er thuis niet openlijk gesproken wordt over zaken als omgang met jongens en seks en de meisjes zodoende denken dat het liefde is. “Als er niemand is die zegt dat je beter kunt wachten met seks, maar er gewoonweg een verbod wordt opgelegd, werkt het averechts.”

Schrik en boosheid overheersen dan als de zwangerschap een feit is. “En als het kind dan komt, nemen de grootouders vaak de zorg over. Het kind wordt dan opgevoed als een zusje of broertje van de tienermoeder en dat is niet goed. De jonge moeder moet ermee leren omgaan, een band opbouwen en een hechting met haar kind krijgen”, aldus Linssen.

“Bespreek normen en waarden met je kind, wat is belangrijk in het leven. Hoe vorm je je eigen mening wanneer je iets niet weet? Hoe uit je je dromen en fantasieën als er niet gepraat wordt? Als de thuissituatie al schrijnend is, wat vaak het geval is, is dat heel moeilijk.”

Inherent aan de cultuur is dat de ouder beveelt en het kind luistert, een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is. Onwetendheid is een rode draad bij veel jongeren. “Bijgeloof speelt ook een grote rol. Zo denken ze dat ze door staande seks te hebben niet zwanger kunnen worden of dat vrijen in het water veilig is.” Bij stichting Famia Planea kunnen jongeren gratis condooms krijgen, maar het gebruik blijft vaak achterwege. “Ze zijn gemakkelijk beïnvloedbaar en kennen de gevolgen niet.”

Verslavingen

De enige tienermoederconsulent op Aruba is Monique Giel-Labad van het Wit Gele Kruis. Zij is blij dat het aantal tienermoeders dalende is, maar doet tegelijkertijd een alarmerende constatering. “In 2013 waren er 141 tienermoeders, in 2014 is dat aantal naar 126 gedaald maar het betreft nog steeds 9 procent van het totaal aantal bevallingen (1372) op Aruba. Daarbij komt dat de leeftijd omlaag gaat en er is meer sprake van drugsgebruik en alcohol door de moeders.” Op Curaçao ligt het aantal baby’s van tienermoeders ook hoog, in 2013 waren dat er 184 op een totaal aantal geborenen van 1959.


Drugs of alcohol

90 procent van de tienermoeders en tienervaders gebruikt drugs en/of alcohol om de stress te onderdrukken, ontspanning te vinden of het betreft een al eerder begonnen verslaving waarmee men niet kan stoppen. Daarnaast is er thuis al vaak sprake van alcoholmisbruik door vader en/of moeder, aldus Labad. “Dit zorgt voor veel problemen thuis waaronder mishandeling door de ouders. Het gevolg hiervan is dat de jonge tieners wraakgevoelens richting hun ouders zullen ontwikkelen. Dit maakt ze extra gevoelig voor invloeden van buitenaf zoals gangs.”

Linssen ziet dit vooral als experimenteel gedrag, niet zozeer als een uitvlucht. “Alcohol is een geaccepteerd onderdeel van de samenleving, je kunt drinken en rijden en ouders geven vaak als voorbeeld dat het oké is om alcohol te nuttigen. Hierdoor houd je veel in stand.”

Ouder dan je bent

Labad constateert dat veel jonge meiden al seksueel actief zijn vanaf 10 jaar. Oorzaak hiervan is dat de meiden onvoldoende kennis hebben op het gebied van seksualiteit en overgehaald kunnen worden om op dit gebied te gaan experimenteren. “Door middel van (groeps)druk zijn ze geneigd toe te geven aan seksuele handelingen. Daarnaast speelt body-image hierbij een grote rol. Steeds meer jonge meiden willen er ouder uitzien en zich ouder gedragen. Zij kleden zich uitdagend en vallen hierdoor op bij het mannelijk publiek, voornamelijk oudere mannen. Een opvallend verschijnsel is dat veel jonge tienermeiden social media gebruiken om hun bovenlichaam naakt aan de omgeving te tonen (door middel van foto’s).”

Dit doen ze om de aandacht te krijgen van jongens van hun leeftijd, het wekt echter de interesse op bij oudere mannen die vervolgens contact met de meiden proberen op te nemen, aldus de tienermoederconsulent. Ook zij besluit dat slechte communicatie met ouders in de kinderjaren de onderliggende oorzaak van veel problemen is. “Deze slechte communicatie komt doordat ouders, voornamelijk in multiprobleemgezinnen, weinig tijd hebben voor de eigen kinderen en alleen maar bezig zijn met werk en sociale activiteiten.”

De (tiener)vader speelt vaak een ondergeschikte rol en dat is een aandachtspunt, vindt de Opvoedwinkel. “Er zijn echt wel vaders die hun verantwoordelijkheid nemen, als ze al een kans krijgen vanuit de familie van de tienermoeder. Sommigen schrikken en lopen letterlijk weg. Ze zijn zelf ook vaak nog jong”, licht Kock toe. Ook haar collega is van mening dat de rechten van de vader meer moeten gelden. “Zij verdienen ook een stem. Wij onderzoeken of wij niet een praatgroep voor de vaders kunnen beginnen want de focus in deze cultuur ligt op de moeder.”

Tienermoederhuis

Een opvang voor tienermoeders zou voor een aantal jonge moeders een oplossing zijn. “Een woonplek waar je met je kind veilig bent, maar bovenal ook je eigen leven kunt opbouwen met school of werk”, zegt Linssen. Er zijn al jaren plannen voor een dergelijk tienermoederhuis, en de realisatie lijkt nu toch echt heel dichtbij. Dat verklapt Daniel Tecklenborg van Centro pa Desaroyo Aruba (Cede) aan de Éapa. “Het zit in de pipeline. Sinds oktober vorig jaar is een commissie aan het werk om fondsen te genereren. Wij faciliteren het en kindertehuis Casa Cuna, FCCA oftewel de sociale woningbouwstichting, Directie Sociale Zaken, Directie Voogdijraad en het Wit Gele Kruis vormen de commissie.”

Er is lang gepraat en de jonge moeder is zichtbaar moe van het interview. Met haar duim in de mond pakt Franken de hand van haar zoontje om naar huis te gaan.

Bron: Amigoe

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *