Boek | Ex-slaven Curaçao niet zo kansloos als gedacht

Historiek.net

Fragment van een gezicht op de haven van Willemstad, de hoofdstad van Curaçao

In de achttiende eeuw waren ex-slaven op Curaçao helemaal niet zo kansloos als tot nu toe werd aangenomen. Dat concludeert Han Jordaan die deze maand aan de Universiteit van Leiden is gepromoveerd op zijn proefschrift Slavernij en vrijheid op Curaçao.

Slavernij – Ketenen – Foto: CC/Antoine Taveneaux
De blanke bevolking van het achttiende-eeuwse Curaçao minachtte en wantrouwde de zwarte en gekleurde ex-slaven en hun vrijgeboren nakomelingen. Dit betekende echter niet dat ze een gemarginaliseerde en verpauperde groep vormden, constateert Jordaan na uitgebreid archiefonderzoek.

Volgens de onderzoeker – die onder meer nog nauwelijks bestudeerde archieven op Curaçao bezocht – was de zwarte en gekleurde bevolking op Curaçao al vroeg in de achttiende eeuw helemaal niet zo kansloos. Slaven werkten er onder meer als zeeman, sjouwer, ambachtsman, kinderjuffrouw, kok en marktkoopvrouw. Dit kon onder meer omdat Curaçao geen typische Caribische plantagekolonie was, maar meer een centrum van handel en scheepvaart. Jordaan:

“Onder het Romeins recht dat van toepassing was op de slavernij in de Nederlandse koloniën, mochten slaven geld verdienen en een spaarpotje aanleggen. Daarmee konden ze zichzelf of familie vrijkopen. Deze zogenoemde gemanumitteerden en hun nazaten vonden in de regel ook een bestaan in de stad of aan boord van Curaçaose schepen. Zo ontstond een door zwarte en gekleurde vrijen en slaven gedomineerde zeemansgemeenschap.”

Op den duur waren de vrije niet-blanken volgens Jordaan in vrijwel alle takken van de Curaçaose economie vertegenwoordigd. Ze bezaten onroerend goed in de stad en op het platteland. Ook slavenbezit onder de vrijen was niet uitzonderlijk.

Blanken keken niet-blanken met de nek aan, maar er waren grenzen aan de manier waarop ze hen konden bejegenen. Jordaan:

“Voor ordehandhaving en defensie had het gouvernement hen hard nodig. De blanke burgerwacht was vaak onbetrouwbaar en het garnizoen beroepsmilitairen relatief klein. In de jaren dertig van de 18e eeuw waren er op Curaçao twee reguliere niet-blanke korpsen: de “vrije negers”, een bereden eenheid, en de “vrije mulatten” die te voet opereerden. Zij handhaafden de orde in Otrobanda, een wijk waar veel slaven en vrijen woonden, en moesten voorkomen dat slaven in bootjes naar Venezuela vluchtten, wat vaak gebeurde.”

Het beeld over de de zwarte en gekleurde ex-slaven op het achttiende-eeuwse Curaçao moet volgens de onderzoeker al met al nodig bijgesteld worden. Dat er een verkeerd beeld over de groep is ontstaan, is volgens Jordaan onder meer te wijten aan prof.dr. Harry Hoetink. Deze professor presenteerde in 1958 een sociologisch model van het koloniale Curaçao ten tijde van de slavernij en zou daarbij te scherpe sociale scheidslijnen hebben gehanteerd. Jordaan:

“Hij baseerde zich bijna uitsluitend op literatuur en gedrukte bronnen, had geen archiefstuk ingezien. Daardoor ontging hem veel informatie over de vrije niet-blanken. Later erkende hij dat het sociale onderscheid in werkelijkheid niet zo sterk was geweest, zeker niet tussen bevolkingsgroepen.”

Han Jordaan promoveerde 14 juni jongstleden aan de Universiteit Leiden.

Boek: Slavernij en vrijheid op Curaçao

Bron: Historiek.net

4 Reacties op “Boek | Ex-slaven Curaçao niet zo kansloos als gedacht

  1. Abraham Mossel

    De straat hond van YDC gebruikt nu de N.L slaven als Neu.ers en voor hun Kv,B N zet trollen, ze maken misbruik op dit moment van alles wat hun lieve God verboden heeft, maar blijven gewoon door gaan, kijk naar hun boete die ze nu doen via de Paus, Hoedanook NEP TROL , heb jij ook in de insest gezeten, het hele eiland loopt vol met dit soort familie , met korte beentjese en kleine armpjes, de lange teentje’s zijn wel nu op 1 meter te trappen. Gerrit nog drie dagen wachten en, dan krijg je de Hoofd prijs , inleveren die 1.8 miljoen $ gestolen poen delen met je maffia vrienden zit er echt niet meer in, ( zie 20 jaar later, hij hangt Jos B één ieder komt aan de beurt wat hij verdiend , dit is de straf Gerrit de Raaf , die je tegoed hebt van de vrouw die dood heb gereden met 80 km per uur zonder rijbewijs, KARMA dooie hond

  2. @Lionfish (a.k.a. ….),
    Han Jordaan geeft aan dat “het beeld over de de zwarte en gekleurde ex-slaven op het achttiende-eeuwse Curaçao […] al met al nodig bijgesteld worden”. Dus, op je wilt of niet, komt de waarheid (langzaam) boven drijven. Ook jij en je andere pseudoniemen zullen dit moeten verwerken.

    Han Jordaan slaat in zijn ‘bijstellen’ een “beetje” door, waardoor het wachten is op de volgende onderzoeker die “het beeld over de de zwarte en gekleurde ex-slaven op het achttiende-eeuwse Curaçao” wederom bijstellen.

  3. @hoedanook. Eerst lezen voordat je vooringenomen onzin gaat uitkramen. Het verhaal gaat over EX-slaven. Ook niet over de huilie huilie calimero-like loosers van vandaag die altijd de discriminatie kaart trekken.

  4. Klopt, Curaçao geen typische Caribische plantagekolonie was, maar het centrum van handel. Slavenhandel wel te verstaan.
    “…..Zo ontstond een door zwarte en gekleurde vrijen en slaven gedomineerde zeemansgemeenschap.” In de fantasie van Jordaan wel te verstaan. De eerste schip met een ‘all-black crew’ dat in de Caribbean vaarde met een ‘black captain’, was een schip van de Black Star Line. Een door Marcus Garvey opgerichte scheepvaartmaatschappij. In 1919 kocht de Black Star Line de SS Yarmouth, een in zeer slechte staat verkerende (marine) vessel voor een prijs dat het zeker niet (meer) waard was. De Yarmouth werdvaarklaar gemaakt en voer drie jaar tussen de VS en de Caribbean.

    “Later erkende hij dat het sociale onderscheid in werkelijkheid niet zo sterk was geweest, zeker niet tussen bevolkingsgroepen.” Twee opmerkingen: Niet zo sterk??? Slaaf vs vrije burger!!!
    Mocht de constatering op feiten berusten dan is het des te meer opmerkelijk dat vandaag de dag bevolkingsgroepen op Curaçao, wel een sterke sociale onderscheid nastreven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *