Column Kunneman | Fired!

Juridische column mr. Frank Kunneman

Prof. dr. F.B.M. Kunneman

Prof. dr. F.B.M. Kunneman

FBI-directeur James Comey is door president Donald Trump de laan uitgestuurd. Het spanningsveld in dit drama draait om de kernwaarden loyaliteit en eerlijkheid. Trump zou Comey tijdens een privédiner in januari jongstleden hebben gevraagd om ‘absolute loyaliteit’. Comey wilde naar eigen zeggen geen absolute loyaliteit toezeggen. Hij was slechts bereid om eerlijkheid te beloven. Dat kostte hem zijn kop. Comey zou een heel goede commissaris zijn. Loyaliteit en eerlijkheid zijn belangrijke waarden in corporate governance.

Welke waarde voor gaat? Eerlijkheid is volgens mij belangrijker dan loyaliteit. Van commissarissen mag altijd eerlijkheid worden verwacht. Loyaliteit is ook nodig, maar niet tot elke prijs. Er zijn bovendien verschillende vormen van loyaliteit.

Als om absolute loyaliteit wordt gevraagd (zoals Trump naar verluidt deed), dan wordt meestal geen loyaliteit bedoeld, maar devotie. Devotie is blinde volgzaamheid. Devotie hoort bij fundamentalistische trouw. Dat mag een verantwoordelijk persoon nooit toezeggen. Daarom moet loyaliteit ten opzichte van eerlijkheid het onderspit delven. Dat geldt voor allerlei functionarissen in een democratisch land en zeker ook voor het hoofd van de FBI. Het geldt ook voor een commissaris.

De toezichthoudende en kritische taak van een commissaris brengt met zich mee dat hij juist afstand moet kunnen nemen als dat noodzakelijk is. Dat moet je niet verwarren met een gebrek aan loyaliteit. Doe je dat wel, dan kan dat in een board room – net als bij de Amerikaanse president – leiden tot spanningen. Het bestuur van een onderneming kan het als hoogst onaangenaam beschouwen als een commissaris of de hele Raad zich kritisch opstelt.

Voor zijn gevoel kan dat indruisen tegen het belang van de onderneming. Mensen in de top van het bedrijfsleven zijn vaak niet gewend aan tegenspraak. Een kritische en eerlijke commissaris is volgens hen al snel een dwarsligger of saboteur. Dat is een vergissing. De grootste loyaliteit jegens het bedrijf is namelijk een kritische blik en eerlijkheid.

Het is jammer als dat in de board room niet begrepen wordt. Het is gevaarlijk als de president van de Verenigde Staten dat niet begrijpt. Dat is overigens misschien verklaarbaar als je bedenkt dat Trump als aandeelhouder en ceo van allerlei bedrijven jarenlang iedereen in zijn omgeving kon ontslaan van wie zijn opvattingen, ideeën of het uiterlijk hem niet aanstonden. Hij heeft daarover zelfs een populair televisieprogramma gemaakt met de slogan ‘You’re fired!’.

Er zijn echter fundamentele verschillen tussen het leiden van een democratisch land en het leiden van een bedrijf. Elk hebben hun eigen checks and balances. Bovendien verschillen die weer enigszins van cultuur tot cultuur. Een onverlicht despoot zoals Trump zou als eigenaar/ceo van een Nederlands of Curaçaos bedrijf direct worden gestopt door het in onze landen bestaande systeem van wetgeving, ontslagbescherming en governancevoorschriften.

Ook een ondernemingsraad en de vakbond zouden dergelijk gedrag niet tolereren. In het bedrijfsleven in de Verenigde Staten werkt dat iets anders. Het is daar veel gemakkelijker om mensen te ontslaan. En hoe zit het met de eerlijkheid? Verschilt die ook van land tot land? Geldt in de publieke sector een ander soort eerlijkheid dan in het bedrijfsleven?

Ik denk het niet. Eerlijkheid heeft zowel in de publieke als in de private sector te maken met transparantie. Helderheid over gevolgde procedures, gehanteerde uitgangspunten en feiten. Niets achterhouden. Vanzelfsprekend kan wel de wijze van presenteren van feiten per cultuur verschillen.

Europese Nederlanders worden bij ons op Curaçao soms gezien als ‘bot’, omdat zij onomwonden zeggen waar het op staat. Op Curaçao voelen we ons comfortabeler als de boodschap wat omzichtiger wordt verpakt. Maar de boodschap wordt wel degelijk gegeven. En dat is de kernplicht van de commissaris: het geven van de boodschap. Ook als dat niet loyaal lijkt te zijn.

Prof. dr. F.B.M. Kunneman is senior partner bij advocatenkantoor VanEps Kunnenman VanDoorne en hoogleraar Corporate Governance aan de UoC. Hij leidt het team dat adviseert over corporate governance. Hij schrijft en doceert al decennia over dit onderwerp.Lees meer …

2 Reacties op “Column Kunneman | Fired!

  1. Pfffffffffff

    Trump!!! all the way
    Jammer of niet gutmensch kunneman

  2. nog steeds niet verkroppen dat trump won?
    zit je nog steeds dwars?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *