Column Van Aller – De Vries | Boris Dittrich en erkenning geregistreerd partnerschap in Aruba

©2016 Renée van Aller en John de Vries

Boris Dittrich: Afwijzen geregistreerd partnerschap kan eiland ontzettend veel geld kosten" | Ed van Rijswijk

Boris Dittrich: Afwijzen geregistreerd partnerschap kan eiland ontzettend veel geld kosten” | Ed van Rijswijk

Boris Dittrich en erkenning geregistreerd partnerschap in Aruba
Een aantal vooraanstaande personen wil graag een geregistreerd partnerschap tussen personen van gelijk geslacht in Aruba. De kerk en andere vooraanstaanden zijn mordicus tegen. 

Die kwestie deed ook veel stof opwaaien toen de eerste huwelijken tussen personen van gelijk geslacht gesloten in Nederland in Aruba moesten worden erkend. In 2004 speelde de zaak Oduber-Lamers. Die zaak leidde tot ingrijpend prestigeverlies, reputatieschade en blunderende blamages voor de scheiding van machten in een parlementaire democratie. Altijd gedacht dat er ook een scheiding kerk staat was in Aruba. De kerk mag niet mee regeren. Als dat gebeurt, moet dat in gelijke mate voor alle religies gelden.

Dittrich heeft in grote lijnen wel gelijk, maar waarom afwijzing van het geregistreerd partnerschap tot veel inkomstenderving zou leiden onderbouwt hij feitelijk onvoldoende. Als bepaalde groepen bewijsbaar niet meer als toerist Aruba willen bezoeken komen en dat luidkeels in de pers aankondigen en dat negatieve economische en financiële gevolgen zou hebben dan worden kerk en regering opeens tolerant. Dus dames en heren aan de slag!

Oduber en E. Lamers, twee vrouwen verzochten het Bureau Burgerlijke Stand en Bevolkingsregister (BBS&BR) van Aruba hun huwelijk in te laten schrijven. Betrokkenen hadden op 18 juni 2001 hun geregistreerd partnerschap van 17 juni 1999 laten omzetten in een huwelijk. De akte van omzetting was opgemaakt door de ambtenaar van de Burgerlijke Stand in Den Haag. Betrokkenen wensten als gehuwd in het Bevolkingsregister van Aruba te worden opgenomen. Oduber is een Arubaanse (een Nederlander op Aruba geboren). Zij staat ingeschreven, maar als ongehuwd. Lamers is niet ingeschreven, daar zij geen art. 1 lid 1 sub d verklaring van niet toepassing van de LTU kon overleggen. Lamers kan niet worden beschouwd als een echtgenote van een Nederlander.

Artikel 40 Statuut betekent dat bij de ten uitvoerlegging de landelijke wetgeving moet worden toegepast. Een toetsing aan de openbare orde is niet mogelijk. De rechter verklaart voor recht dat de huwelijksakte van verzoekster voor opneming in een register van de Burgerlijke Stand vatbaar is.

Akkoordinflatie
Beschikking van het GEA no. 1490 van 9 december 2004, AR no EJ-2101 van 2004. Die uitspraak is innerlijk tegenstrijdig. Artikel 1:30 BW stelt dat het huwelijk alleen privaatrechtelijke gevolgen heeft tussen partijen. Het is dus niet mogelijk om even – en passant – in een rechterlijk vonnis óók de publiekrechtelijke gevolgen te regelen, zonder een wettelijke basis en dan óók nog in een ander deel van het Koninkrijk. Dat andere deel van het Koninkrijk heeft óók een eigen rechtsstelsel met eigen wetten. In Nederland zijn die publiekrechtelijke gevolgen van een huwelijk tussen personen van gelijk geslacht geregeld in tal van wetten (pensioenregelingen, erfrecht, toelating tot ziektekostenverzekering en zo meer), nadat het BW terzake was gewijzigd.

Publiekrechtelijke gevolgen ‘regelen’, zonder wettelijke basis in een vonnis, is in strijd met de scheiding van machten. De gedachten van Montesquieu over de machtenscheiding die de basis vormen van de democratische rechtsstaat binnen het Koninkrijk komen overeen met art. 13 van de landsverordening Algemene Bepalingen van Wetgeving (AB 1987, GT 4). Artikel 13 stelt: “De rechter moet volgens de wettelijke regelingen rechtspreken, hij mag in geen geval haar innerlijke waarde of billijkheid beoordelen”. Blijkbaar heeft de rechter wel de innerlijke waarde van de wet beoordeeld. Het arrest van de HR waarnaar door de rechter wordt verwezen, stelt dat het alleen om het privaatrecht gaat en dus niet om publiekrechtelijke gevolgen kan gaan, die in Aruba niet zijn geregeld. Immers een huwelijk tussen personen van gelijk geslacht is in Aruba wettelijk niet mogelijk. Wel accepteert Aruba de gevolgen tussen partijen. Oduber en Lamers vertrokken ontgoocheld weer naar Nederland.

Het gevolg van deze beschikking was dat zij twee nieuwe zaken moeten aanspannen op tegenspraak, één over ‘inschrijving’ in het Bevolkingsregister en een over de publiekrechtelijke en privaatrechtelijke gevolgen van één dergelijke aantekening van hun huwelijkse staat,

Speerpunten zoek
De Hoge Raad deed op 13-04-2007 uitspraak in de zaak Lamers-Oduber. Conclusie: ECLI:NL:PHR:2007:AZ6095 Arubaanse zaak; burgerlijke stand, verzoek ex art. 1:26 BWA. In Nederland tussen twee vrouwen opgemaakte huwelijksakte vatbaar voor opneming in register van de burgerlijke stand in Aruba; interregionaal privaatrecht, culturele verscheidenheid, art. 40 Statuut: rechtskracht akten binnen Koninkrijk overal gelijk zonder voorafgaande erkenning en ondanks andersluidende plaatselijke opvattingen in de Koninkrijksdelen, géén conflictenrechtelijke toets of toets aan openbare orde. Vindplaatsen: Rechtspraak.nl; RvdW 2007, 394; RFR 2007, 81; JPF 2007/73 met annotatie door AEO; EB 2007, 60; NJB 2007, 948 ; NJ 2014/50 met annotatie door Kluwer; Ars Aequi AA20070696 met annotatie door M.V. Polak

De Hoge Raad heeft een cassatieberoep verworpen inzake de geldigheid in Aruba van een Nederlands homohuwelijk. Hij oordeelt dat een in Nederland, de Nederlandse Antillen of Aruba door een ambtenaar opgemaakte huwelijksakte in alle delen van het Koninkrijk dezelfde rechtskracht en gevolgen heeft. Dat wordt niet anders als het gaat om een huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht en een dergelijke huwelijk in de cultuur van Aruba en van de landen in de regio wordt afgewezen omdat dit als strijdig met de goede zeden wordt beschouwd.
• Hoge Raad 13-04-2007 LJN: AZ6095 (Rechtspraak.nl)
• In Nederland gesloten zgn. homohuwelijk geldt ook in Aruba als huwelijk (Rechtspraak.nl)
• Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden (Ministerie van BZK)
• Meer over het homohuwelijk (Recht.nl)
• Tijdschriftartikelen over het homohuwelijk (Attendering.recht.nl)

Inzicht als zelfreiniging
In 2010 is er weer een stapje verder gezet, zoals blijkt uit het tussenvonnis van hof over verzekering homostel van 29 juni, 2010

WILLEMSTAD — Het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van de Nederlandse Antillen en Aruba heeft zich in een tussenvonnis nog niet uitgesproken over de weigering van de Capriles Kliniek om personen van een gelijk geslacht die een huwelijk naar Nederlands recht zijn aangegaan en hun (stief)kinderen mee te verzekeren volgens de bij de kliniek gebruikelijke voorwaarden. Het gaat om de ziektekosten, het pensioen en de loonbelasting.

Het hof bepaalde dat beide partijen, naast de Capriles Kliniek de in verweer gekomen werkneemster Ingrid van Gastel, voor 10 augustus met aanvullende informatie en argumenten moeten komen voordat er definitief vonnis wordt gewezen. Zo moet de Capriles Kliniek aantonen dat het in de cao gemaakte onderscheid naar hetero- of homoseksuele gerichtheid van ongehuwde levensgezellen gerechtvaardigd is of anderszins feiten of omstandigheden noemen die erop duiden dat een huwelijk naar Nederlands recht tussen personen van gelijk geslacht uitgesloten moet worden geacht van de cao.
Ook moet de Capriles Kliniek zich nader uitlaten over het feit dat ‘stiefkinderen’ in de cao zijn omschreven als ‘uit een eerder huwelijk van de echtgeno(o)t(e) van de werk-nemer’ geboren kinderen. Dit levert volgens het hof discriminatie naar geboorte op als het kind van de werkneemster niet in een (eerder) huwelijk is geboren en daardoor niet medeverzekerd zal zijn.

Wel stelde het hof al dat naar zijn voorlopige oordeel het door de Capriles Kliniek aangevoerde argument dat een huwelijk slechts kan bestaan tussen een man en een vrouw niet voldoet. Ook is al gesteld dat mocht het hof in zijn eindbeschikking oordelen dat een echtgenoot in een huwelijk naar Nederlands recht tussen personen van gelijk geslacht inbegrepen moet worden geacht in de term ‘gezin’, de werkneemster dan recht heeft op de vergoeding van de premie die voor een vervangende ziektekostenverzekering ten behoeve van haar echtgenote en diens kind is betaald sinds 1 augustus 2009. Voor een schadevergoeding ziet het hof vooralsnog geen reden.

Wereldomroep 18 december 2009: Aruba is maatschappelijk nog niet klaar voor een homohuwelijk. Dat zei de Arubaanse premier Mike Eman op de Nederlandse radio in reactie op een motie van de Tweede Kamer om het homohuwelijk ook in te voeren op de Nederlandse Antillen en Aruba. Op Bonaire reageerde Jopie Abraham van bestuurspartij ADB fel op de motie. Indienster Ineke van Gent (GroenLinks) vindt die reactie te gemakkelijk.

De Arubaanse premier zei dat hij niet van plan is om gehoor te geven aan de oproep van het Nederlandse parlement. Hij wees erop dat Aruba eigen wetgeving heeft en vroeg begrip voor de opvatting over het huwelijk binnen de Arubaanse samenleving. Net als in Nederland is gebeurd, zal ook op Aruba de wetgeving worden aangepast als de opvattingen veranderen, aldus Eman.

Uw probleem is niet ons probleem, behalve in verkiezingstijd
Als de belangen maar groot genoeg zijn, vliegen de principes de deur uit. De werkelijkheidsinstabiliteit is wankel. Mogelijkheden gebruiken die zich voordoen! Hebt u ook zo’n behoefte aan een kwinkelerend geluksvogeltje op uw schouder? Wij geloven dat de liefde alles overwint op termijn. Ongeacht wie het voorwerp van liefde is. Jezus had ook een bijzondere relatie met dames die zich liggend staande moesten houden. Niemand die daar aanstoot aan nam. Alleen als het handig te pas kwam. Je handen in onschuld wassen is van alle tijden. Geduld en doorzettingsvermogen zijn essentieel om het doel te bereiken.

Wat ook helpt is de consequente inzet van het Handboek der Voorzichtigheid van Baltasar Gracian. Onze Christelijke voorgangers knijpen de kat regelmatig in het donker. Dat mag niet van de kerk, noch van de staat. Het gebeurt en wordt ontkend. We moeten accepteren dat seksuele gevoelens zich anders gedragen dan de kerk verordonneert. Geen beter middel om de religieuze hypocrisie te bestrijden dan een de aanwijzingen van een Jezuïet. Wij denken dat de Paus daarnaar leeft. Leven en laten leven dat lijkt ons een florerende ideologie die klasse heeft. Wij hebben onszelf niet gemaakt. De kerk wil zich te vaak en ten onrechte boven de Schepper stellen. Daar komen wij tegen in opstand op theologische en rationele gronden. Renée van Aller&John de Vries

In het Antilliaans Dagblad van 27 augustus 2016 spreekt Boris Dittrich van Human Rights Watch zijn zorgen uit over het verloop van het debat in de Arubaanse Staten over het opnemen van geregistreerd partnerschap in het Burgerlijk Wetboek. Het niet erkennen van een fundamenteel mensenrecht zoals gelijke behandeling kan de Arubaanse economie heel veel geld gaan kosten, voorspelt hij.

Renée van Aller en John de Vries

Renée van Aller en John de Vries

Renée van Aller en John de Vries schrijven hun artikelen vanuit een veelzijdige vakkundigheid voor de Knipselkrant Curaçao en de Amigoe. Vanuit hun kennis en ervaring, toetsen ze de theorie in de praktijk. Renée werkte als jurist lange tijd voor de Universiteit van Aruba en de Arubaanse overheid. John J.P. de Vries was jarenlang werkzaam als jurist bij de overheid en voormalig hoofd van de Arubaanse veiligheidsdienst. Zij presenteren een analytisch en onderbouwd oordeel op actualiteiten. Op alle artikelen rust het copyright bij zowel de Knipselkrant Curaçao en Amigoe als de Auteurs.

Publicatie door: Knipselkrant Curaçao © 2010-2016

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *