Column: Follow the money

Column Renée van Aller en John de Vries

bye bye pensioenIn het NRC-Handelsblad verscheen op 20 december 2013 deze opportune felicitatie-. Op 19 december werd na een fraai en ijdel opgevoerd drama van Senator Adri Duivesteijn in de nachtelijke uren pensioenakkoord nummer vier bereikt in ruim drie jaar. Het verdient navolging in het gehele Koninkrijk, omdat in het gehele Koninkrijk ingrijpend bezuinigd moet worden. Standard&Poor’s heeft de kredietbeoordeling voor de Europese Unie verlaagd van AAA naar AA+, wegens onvoldoende kredietwaardigheid en een pijnlijk gebrek aan begrotingsdiscipline. Nederland was recent al afgewaardeerd.

Verontrustende economische vooruitzichten in Nederland
De huizenprijzen zijn in november 2013 met 5% gedaald, vergeleken met november 2012. Het aantal werklozen stijgt buitensporig, de consument koopt onvoldoende. Op de zorg wordt bezuinigd, evenals op de woningmarkt, de factor arbeid, de sociale zekerheid en de pensioenen. De goudprijs daalde op 20 december tot het laagste niveau sinds augustus 2010. De daling volgt op het besluit van de Federal Reserve (Fed) om in januari 2014 een voorzichtig begin te maken met de afbouw van zijn ruime stimuleringsbeleid. Dat zal de beurzen en de te betalen rente op overheidsleningen beïnvloeden. Deze ontwikkelingen zullen ook van invloed zijn op de rest van het Koninkrijk.

De verzekeringsmaatschappijen zien een nieuw hoopvol gat in de markt en staan klaar om de burgers profijtelijk af te serveren. Zij zullen de gespaarde pensioenpremies winstgevend beleggen. Verzekeringsmaatschappijen zijn vaak invloedrijker dan de regering. Binnen de stortvloed van Nederlandse ziektekostenverzekeraars (26 verspreid over 9 concerns met ongeveer 100 basisverzekeringen en een veelvoud aan aanvullende verzekeringen) en 20-35 energieleveranciers, is kartelvorming ontstaan. De vergelijkingssites worden betaald om alle leveranciers zo voordelig mogelijk neer te zetten. Zinvolle informatie wordt nauwelijks gegeven. Er blijken onder de aanbieders vele vage dochters van onbekende moeders te zijn, hierover worden de potentiële verzekerden niet ingelicht. De verzekeringsmaatschappijen zijn even vakbekwaam als de politiek om onaangename boodschappen op te dissen alsof het een kostbaar kerstdiner is.

Duur opbouw pensioen
Volgens de huidige pensioenregeling bouwt de verzekerde in 40 jaar met een pensioenopbouwpercentage van 2,25% een pensioen op van 90% van het gemiddeld in die 40 jaar verdiende loon (2004). Daarvóór bestond het eindloonsysteem. In 40 jaar kon een pensioen worden opgebouwd tot 70% van het eindloon. Dat betekende een opbouwpercentage van 1,75%. De nieuwe regeling gaat nog uit van een opbouwperiode van 40 jaar. Het opbouwpercentage is echter 1,875% om zodoende uit te komen op een pensioen ter hoogte van 75% van het gemiddelde loon. Of de pensioenpremies zullen dalen is onzeker. Dat bepalen de pensioenfondsen zelf en ze kunnen de hogere inkomsten goed gebruiken om de verplichte dekkingsgraad te stabiliseren. In het Koninkrijk doet de regering alsof zij verbluft is over de ‘sterk’ dalende sterftecijfers. Dat is een vergissing, evenals de veronderstelling dat er in de afgelopen jaren bij de premievaststelling geen rekening is gehouden met het ouder worden. Op 1 januari 2014 wordt de maximale pensioenopbouw verlaagd. Bij werknemers met een pensioenregeling die (bijna) maximaal aftrekbaar is en die bovendien een niet aangepaste pensioenovereenkomst hebben, voldoet het pensioenreglement niet meer aan de nieuwe fiscale eisen, stelt de Volkskrant. Het nettoloon gaat er op achteruit want er wordt meer belasting geheven. Dat betekent dat voor 1 januari 2014 de pensioenregelingen moeten worden aangepast, omdat de overheid stopt met het subsidiëren van pensioenopbouw en nu belasting moet worden betaald over de opgebouwde pensioenen.

Sigaar uit eigen doos
Het nieuwe pensioenakkoord, is een greep in de pensioenpotten om de economie te stimuleren. Kan de burger eindelijk die auto kopen, waar de premier al zo lang op aandringt. “Mensen moeten langer werken om op latere leeftijd hetzelfde pensioen te krijgen”, stelt Jaap Koelewijn in het Financieel Dagblad van 20 december. “De netto contante waarde van het toekomstig inkomen daalt. De pensioenleeftijd stijgt naar 67 jaar en mensen leven langer. Om pensioenen te waarborgen, is bezuinigen nodig. Omdat het opbouwpercentage omlaag gaat, gaat de te betalen pensioenpremie ook omlaag. Dat leidt tot lagere loonkosten. Het netto-inkomen van de premiebetalers zou dan moeten stijgen. De belastingdienst profiteert mee, omdat over meer inkomen belasting geheven kan worden. In de financiële wereld heet dat belangenverstrengeling.” Er is dus geen sprake van koopkrachtverbetering, omdat de werknemer zijn mogelijke salarisverhoging zelf betaalt. De pensioenrechten zijn al aangetast, omdat de eindloonregelingen vrijwel overal verdwenen, ook worden de uitkeringen al jaren niet geïndexeerd. Nieuw is dat werkenden met een hoge hypotheek straks de door henzelf betaalde pensioenpremies mogen gebruiken om hun hypotheek af te lossen. Daardoor wordt nog minder pensioen opgebouwd. Dat zou moeten kunnen, meent de politiek, omdat een goedkope woning kan worden gehuurd. Maar dat is onwaarschijnlijk. De huren stijgen nog steeds exorbitant en er zijn geen goedkope huizen meer.

Koelewijn meent dat de pensioenbeheerders/fondsen, eens in de vijf jaar elke verzekerde een gewaarborgde pensioenberekening moeten verstrekken. Daarin moet staan hoeveel pensioen hij op dat moment heeft opgebouwd – wat het rendement jaarlijks is – en hoeveel hij zal krijgen na 40 jaar sparen. Ook is van belang hoeveel belastingvrij kan worden bij gespaard en wat de fondsen de verzekerde in rekening brengen voor hun werk. Onzeker is of alle instanties de verzekerde daarover naar waarheid zullen informeren.

Moreel kompas en mistaxatie
De Nederlandsche Bank (DNB) gaat controleren of de fondsen ‘eerlijke’ pensioenpremies heffen. Fondsen die te hoge premies vragen, worden streng beboet. Veel werkgevers zijn echter niet van plan de pensioenpremies die per 2014 vrijvallen terug te geven aan de werknemers. Dat kan dus nog interessant worden, want de werknemers moeten wel worden gecompenseerd. “Als men denkt dat we er met de nieuwe wetten zijn, dan heeft men het mis” zegt Michel Harmsen in het Financieel Dagblad van 20 december. “In 2014 zal een brede dialoog worden gestart en de SER zal worden gevraagd om uiterlijk eind 2014 met een advies te komen. Tegen die tijd zal de verwarring zo groot zijn, dat u en ik het spoor allang al bijster zijn.”

Als de diagnose noodlottig is moet de juiste behandeling tijdig worden ingezet, zonder dat dit onevenredig ten koste gaat van de toekomstige financiële zekerheid van de werknemers en hun pensioenen. Alle afspraken moeten schriftelijk en verklaarbaar worden gepreciseerd, zonder verbuiging of fingeren van de feiten. “Burgers eisen foutloze politici, politici veinzen die foutloosheid. Al die transparantie creëert alleen gespeelde perfectie – waarvan je op verre afstand kunt zien dat die dus geheel prefab is”, zegt Tom-Jan Meeus in het NRC van 21 december 2013. Een goede voorbereiding is het halve werk, vooral voor de diverse sociale dialoog deelnemers. Dit staat ons in Aruba en op de andere eilanden nog allemaal te wachten. Bent u voorbereid op een onzekere toekomst als toekomstige senior? En zal de Centrale Bank als toezichthouder haar werk gewetensvol kunnen uitvoeren?

Renée van Aller, John de Vries schrijven hun commetaren, Analyses en finaciele zaken voor de Knipselkrant Curaçao. Beiden hebben een lange werkervaring op de voormalige Antillen opgedaan.

© 2013 Renée van Aller, John de Vries, 20 december 2013

 

To Top

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *