FD | In slepende fraudeaffaire KPMG staat nu voormalig steraccountant terecht

Ivo Bökkerink, Joris Polman, Accountancy | Financieel Dagblad

Het KPMG-hoofdkantoor langs de A9 Ⓒ Rene Oudshoorn

Het heeft jaren geduurd en een strafdossier van bijna 15 ordners dik opgeleverd. Vanaf maandag staan twee ex-bestuurders van accountantsfirma KPMG en twee voormalige vastgoedpartners van het bedrijf terecht voor belastingontduiking en valsheid in geschrifte. Hen hangt een mogelijke strafeis van enkele jaren boven het hoofd. Bij de bouw van het huidige hoofdkantoor van KPMG zou de fiscus in totaal voor €13,5 mln zijn benadeeld.

 

Het is een slepend en pijnlijk dossier, dat justitie extra zwaar opneemt omdat het een accountantsfirma betreft die volgens haar de fout in is gegaan. Een dergelijk prominent bedrijf en zijn accountants – met een maatschappelijke voorbeeldfunctie – dienen meer dan recht in de leer te zijn.

Geen schuldbekentenis

Die €13,5 mln is inmiddels terugbetaald en KPMG zelf schikte al anderhalf jaar geleden voor een bedrag van €8 mln. Schuld bekende het bedrijf niet, maar wel ‘betreurde’ het dat de gang van zaken ‘tot twijfel over haar handelen’ kon leiden. KPMG heeft sindsdien onder meer de top en de cultuur op de schop genomen om herhaling te voorkomen.

Voor de vier verdachten, waaronder de voormalige KPMG-bestuurder Jaap van Everdingen en stafdirecteur Pim Botterman – hun volledige namen werden al eerder openbaar – is de kous nog bepaald niet af.

€13,5 mln

De verdachten zouden medeschuldig zijn aan het benadelen van de fiscus voor meer dan 10 mln euro

Van Everdingen was vanaf 2010 de voor het project verantwoordelijke bestuurder bij KPMG, maar hield zich er ook in de jaren ervoor al mee bezig. Hem en voormalig financieel directeur Botterman wordt verweten dat KPMG onder hun leiding de miljoenenkosten voor de luxe aankleding van het pand onterecht in een keer heeft afgetrokken van de belasting, in plaats van dit uit te smeren over meerdere jaren. Dat zorgde volgens het Openbaar Ministerie en de Fiod voor een belastingvoordeel van €10 mln.

Steraccountant

Tegelijkertijd zouden de twee betrokken projectontwikkelaars – de eveneens verdachte vastgoedondernemers Fred Meijer en Leon Bots – op basis van valste facturen een vergoeding van bijna €13 mln van KPMG hebben gekregen. Een bedrag dat de winst van de accountants ook nog drukte en dus verder belastingvoordeel opleverde.

Welke straffen het Openbaar Ministerie eist tegen de vier verdachten zal komende week duidelijk worden. Veruit de meest in het oog springende naam is die van Jaap van Everdingen. De 58-jarige Zeeuw groeide in de jaren tachtig en negentig uit tot dé steraccountant van KPMG, die zich mocht ontfermen over de boeken van de meest prominente klanten: Philips, Shell en Akzo Nobel.

Bliksemcarrière

Die bliksemcarrière bracht hem eind jaren negentig tot het bestuur van KPMG, waar hij vanaf 2010 de functie van chief financial officer bekleedde. Binnen het bestuur was Van Everdingen vervolgens verantwoordelijk voor het lopende bouwproject van een nieuw hoofdkantoor in Amstelveen langs de A9. Dit achteraf veel te grote en kostbare gebouw werd via een sale and leaseback-constructie door KPMG zelf gerealiseerd.

Het bedrijf liet een nieuw hoofdkantoor bouwen om dit vervolgens te verkopen en daarna weer terug te huren; een niet ongebruikelijke constructie. De verkoopopbrengst werd verdeeld onder de partners van de firma. Inherent aan deze constructie is wel de spanning tussen verkoopprijs van het pand en de te betalen huur: hoe hoger de verkoopopbrengst voor de partners, hoe hoger de huur wordt voor het bedrijf zelf en de volgende generatie partners. In dit geval bleken de hoge kosten voor de huurvoorzieningen de uiteindelijke opbrengst voor de partners overigens fors te drukken.

‘Partners van de gouden eeuw’

Desalniettemin had KPMG deze constructie met een eerder hoofdkantoor al met veel succes – ofwel hoge opbrengsten voor de betreffende partners – uitgevoerd. ‘Bij KPMG werden zij “de partners van de gouden eeuw” genoemd’, vertelt een betrokkene. ‘Dat wilden de partners rond 2000 nog eens herhalen. Jaap van Everdingen had het aura dat hij alles kon en zou zorgen dat dit goed zou komen. De mensen bij KPMG die hem nu niet meer willen kennen, stonden destijds alleen maar voor hem te applaudisseren.’

Want goed kwam het niet. De Fiod onderzocht de constructie en constateerde vals spel. Wat hoogst opmerkelijk is, zegt Stibbe-advocaat Daan Doorenbos namens Jaap van Everdingen. Volgens hem heeft KPMG weliswaar de kosten voor huurdersvoorzieningen in één keer afgetrokken in plaats van in meerdere jaren, ‘maar per saldo zou de fiscus niets tekortkomen’.

Inval Fiod

Volgens Doorenbos was het gebruikelijk dat KPMG dergelijke constructies voorlegde aan de fiscus, om er vervolgens over te discussiëren. ‘KPMG is zijn hele bestaan altijd een modelbelastingplichtige geweest en had een uitstekende relatie met de fiscus.’ Het bedrijf heeft volgens hem geprobeerd ook deze keuze voor te leggen, maar de fiscus reageerde niet. ‘Het luik ging dicht. En toen het luik openging kwam er een Fiod-ambtenaar uit in plaats van een gesprek’, zegt Doorenbos, die vindt dat de zaak bij de belastingrechter thuis hoort.

Ingewijden stellen dat KPMG weliswaar niet eerder fiscaal in de fout was gegaan, maar dat de belastingzaak wél samenviel met een andere aanvaring met het OM. Vlak voordat de Fiod in 2014 inviel bij KPMG hadden de accountants koud de handtekening gezet onder een schikking om vervolging af te kopen in de fraudezaak van Ballast Nedam. Voor dat bouwbedrijf had KPMG meegeholpen om honderden miljoenen aan betaalde steekpenningen te verbergen in een schaduwboekhouding.

En ook toezichthouder AFM had het Big Four-kantoor al op de korrel met boetes van samen bijna € 1 mln, omdat de interne beheersing van de kwaliteit van het afgeleverde controlewerk bij klanten ver onder de maat was.

Maandag begint de rechtszaak met de inhoudelijke behandeling door het Openbaar Ministerie.

KPMG-fraude: wie wordt waar van verdacht

Jaap van Everdingen – voormalig bestuurder KPMG en vanaf 2010 directeur bouw-jv KPMG II – Plegen van/leidinggeven aan belastingfraude en valsheid in geschrifte

Pim Botterman – voormalig financieel directeur KPMG –Belastingfraude

Fred Meijer – Projectontwikkelaar – Plegen van/leidinggeven aan belastingfraude en valsheid in geschrifte

Leon Bots – Aandeelhouder van Meijer – Witwassen van door valsheid verkregen verdiensten

Bron: Financieel Dagblad

2 Reacties op “FD | In slepende fraudeaffaire KPMG staat nu voormalig steraccountant terecht

  1. Grappig om te lezen dat als de fiscus (overheid) wordt benadeeld (13.5 mlj), de rapen gaar zijn, maar als een politicus (Wiebus) een half miljard!!! te veel ‘uitgeeft’ aan de reorganisatie van de fiscus er niets aan de hand… Verder, “Een dergelijk prominent bedrijf en zijn accountants – met een maatschappelijke voorbeeldfunctie – dienen meer dan recht in de leer te zijn.” Daar kan ik teenin werpen dat je van de overheid OOK integeriteit, kennis en kunde mag verwachten. Zij stellen toch ook deze eis…
    Meten met twee maten en zo kennen we de overheid weer!

  2. Mis de naam Ralph Palm

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *