FD | Nederland moet dit jaar laten zien dat het ernst is met fiscaal charmeoffensief

Laurens Berentsen | Financieele Dagblad

21 Belastingparadijzen volgens Nederland | FD Studio

Menno Snel staat in deze kabinetsperiode voor een belangrijke opgave. De staatssecretaris van Financiën moet het beroerde fiscale imago van Nederland opvijzelen. Dat is een balanceeract, waarbij het vestigingsklimaat voor het internationale bedrijfsleven niet in gevaar mag komen.

Staatssecretaris Menno Snel wil af van multinationals die Nederland alleen gebruiken om belasting te ontlopen. Daarom publiceerde hij op 28 december een Nederlandse lijst met 21 belastingparadijzen. Bedrijven die winst overmaken naar deze landen zijn gewaarschuwd. Zij kunnen rekenen op extra aandacht van de Belastingdienst.

De publicatie van de lijst van landen met weinig of geen winstbelasting is het voorlopige sluitstuk van een reeks maatregelen waarmee de D66-bewindsman Nederland hoopt te bevrijden van zijn slechte fiscale imago. Maar schoon schip maken is lastig zolang er lijken uit de kast blijven rollen.

Verschuldigde winstbelasting

Snel was nog maar nauwelijks staatssecretaris, of hij had het eerste lijk al voor zijn voeten liggen. De fiscus bleek een langjarige afspraak met Procter & Gamble te hebben gemaakt over de verschuldigde winstbelasting, maar niet volgens de regels. Snel erkende dat het anders had gemoeten. De onthulling over de Amerikaanse wasmiddelenfabrikant kwam uit de Paradise Papers, een van de vele lekken die de afgelopen jaren het internationale belastinggedrag van multinationals blootlegden.

Lees ook: Bedrijfsleven vreest voor vestigingsklimaat door strenge aanpak belastingontwijking

Lees ook: Snel snoert Belastingdienst in bij afspraken met multinationals

Lees ook: Multinationals ontlopen via Nederland belastingen over ten minste €22 mrd winst

Nederland is door dit gedrag regelmatig in opspraak geraakt. Ons land wordt een belastingparadijs genoemd. Maar die kwalificatie is onjuist. Multinationals gebruiken Nederland om royalty’s en rente door te sluizen naar de echte paradijzen. Daar betalen deze brievenbusfirma’s nauwelijks of geen winstbelasting over deze inkomsten.

Fiscaal rechtschapen

De rol van doorsluisland wekt internationaal steeds meer wrevel. Het kabinet zegt daar vanaf te willen, met als argumenten dat belastingontwijking niet meer bij deze tijd past en dat de reputatie van doorvoerhaven schadelijk is voor het Nederlandse vestigingsklimaat.

Snel moet van Nederland een fiscaal rechtschapen natie maken. De voormalige bestuurder van het Internationaal Monetair Fonds ontvouwde in maart zijn strijdplan tegen belastingontwijking en -ontduiking. Zijn eerste ervaringen als staatssecretaris hebben hem ongetwijfeld gesterkt in de overtuiging dat er werk aan de winkel is.

Belastingparadijs rente-royalties Nederland 2018 | FD Studio

‘Fiscaal zwart gat’

Niet alleen Procter & Gamble kwam voorbij. Snel moest ook reageren op de start van een officieel onderzoek door de Europese Commissie naar Nederlandse belastingafspraken met meubelgigant Ikea. Ook de mogelijkheid die de Belastingdienst olieconcern Shell biedt om zijn Britse aandeelhouders te vrijwaren van Nederlandse dividendbelasting trok de aandacht. En het feit dat het Brits-Nederlandse bedrijf geen winstbelasting in Nederland betaalt, met uitzondering van de vennootschapsbelasting die joint-venture NAM afdraagt. Verder was er de uithaal van eurocommissaris Pierre Moscovici. De Fransman noemde Nederland een ‘fiscaal zwart gat’. Dat onderstreepte nog maar eens de noodzaak van een fiscaal charmeoffensief.

Terwijl Snel telkens werd ingehaald door de fiscale vrijgevigheid die Nederland zijn slechte reputatie bezorgde, knaagde de discussie over de beoogde afschaffing van de dividendbelasting aan de geloofwaardigheid van zijn prominente opdracht. Directeur Laura van Geest van het Centraal Planbureau liet zich in NRC Handelsblad ongewoon kritisch uit. Het kabinet neemt te weinig maatregelen tegen belastingontwijking om het einde van dividendbelasting te kunnen verdedigen, zei zij.

Tegengeluid

In de de belastingadvieswereld klinkt een tegengeluid: Snel doet meer dan nodig is, omdat Nederland internationaal in de beklaagdenbank zit. En ondanks zijn ijver betwijfelt de advieswereld of de staatssecretaris slaagt in zijn missie. Snel kan op zijn kop gaan staan of desnoods een salto mortale maken, Nederland is en blijft internationaal de gebeten hond. In de Europese Unie, menen de adviseurs, schilderen Duitsland en Frankrijk ons land nu eenmaal graag af als fiscaal rovershol.

Volgens de consultants die aan de Amsterdamse Zuidas goed verdienen door voordelige belastingroutes uit te stippelen, is er met uitzondering van de kale doorstromers – de brievenbusfirma’s – eigenlijk helemaal niet veel mis met de fiscale praktijk. Ons belastingstelsel is ingericht om een open economie met veel handel en veel buitenland optimaal te laten functioneren, zeggen zij. Daar valt weinig aan te verbeteren.

Braafste jongetje

‘Die slechte reputatie, is dat niet vooral het spel dat vanuit Brussel, Duitsland en Frankrijk wordt gespeeld?’, luidt de retorische vraag van Stephen Brunner. Brunner is adviseur bij Deloitte en voorzitter van de kerngroep investeringsklimaat van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB). Hij vindt dat Nederland niet naïef moet zijn: ‘In de discussie over belastingen en multinationals heeft ieder land zijn eigen agenda.’

De advieswereld weet dat zij niet op de oude voet verder kan gaan. De leden van de organisatie van ontwikkelde economieën Oeso en de Europese Unie hebben afspraken gemaakt om ontwijking tegen te gaan. Maar net als het bedrijfsleven verzetten adviseurs zich tegen de strengste uitvoering van die afspraken. Brunner: ‘Alleen omdat Nederland het braafste jongetje van de klas wil zijn.’

Duidelijke piketpaaltjes

‘Wacht nou eerst even de effecten af van de maatregelen die eraan komen’, zegt Brunner. Hij noemt Ierland als voorbeeld. Dat ligt eveneens onder een fiscaal vergrootglas. ‘Ierland past zijn belastingwetten aan. Maar het slaat ook duidelijke piketpaaltjes, zoals het lage tarief van zijn winstbelasting. Nederland waait erg mee met de heersende windrichting.’

Werkgeversorganisatie VNO-NCW waarschuwt dat Nederland zijn aantrekkingskracht voor Amerikaanse multinationals begint te verliezen. Om hun buitenlandse winsten buiten de Verenigde Staten te houden, maakten die tot nu toe gretig gebruik van Nederland. De noodzaak hiervoor is kleiner geworden sinds de Amerikaanse belastinghervorming van vorig jaar. Om desondanks aantrekkelijk te blijven voor Amerikaanse bedrijven, wil VNO-NCW een onderzoek naar vestigingsfactoren waardoor de Amerikanen zich laten leiden.

Evenwichtskunstenaar

Uit wetenschappelijke hoek komt andere kritiek. Snel zou aan ‘window dressing’ doen: het lijkt alsof hij Nederland omtovert van een fiscale vrijhaven naar een strenge belastinginner, maar in feite verandert er weinig of niets. Zo noemden de Leidse belastingwetenschappers Jan Vleggeert en Henk Vording de maatregelen tegen de 21 aangewezen belastingparadijzen onlangs een ‘pr-stunt’.

De balanceeract van Snel houdt in dat hij het beeld van Nederland moet kantelen zonder dat het gunstige fiscale vestigingsklimaat voor het internationale bedrijfsleven in gruzelementen valt. Een salto mortale — een radicale afrekening met het verleden — hoeven we dan ook niet te verwachten. Maar ook zonder riskant trapezewerk kan de staatssecretaris nog lelijk terechtkomen.

Bron: Financieele Dagblad

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *