NTR | Voordelen tweetaligheid blijven onbenut in Nederlands onderwijs

Door Pieter Hofmann

Hoogleraar Leonie Cornips | Foto: Pieter Hofmann

Hoogleraar Leonie Cornips | Foto: Pieter Hofmann

AMSTERDAM – Enkele honderdduizenden mensen in het Koninkrijk zijn opgevoed in zowel het Papiaments als het Nederlands. Die tweetaligheid heeft zijn voordelen, maar in het onderwijs worden die niet benut.

Meestal reageert de omgeving positief als kinderen tweetalig opgevoed worden, zeggen ouders. Maar de Nederlandse samenleving lijkt moeite te hebben met tweetaligheid. De Rotterdamse burgerschapscode wil bijvoorbeeld dat op straat alleen Nederlands gesproken wordt.

Bianca Rafaela: “Bij mij in de familie is het normaal dat de kinderen tweetalig worden opgevo ed.”

Sharesca Victorina, met kinderen van 17 en 25 jaar: “Toen ik naar Nederland kwam was tweetaligheid raar. Wij hadden discussies: is tweetaligheid wel nodig? Is het beter voor het kind? Ik wilde vooral dat mijn kinderen direct op school mee konden komen.”

Onderwijs

In het onderwijs is er geen ruimte voor een andere schooltaal dan Nederlands. Professor Leonie Cornips is auteur van ‘Eigen en vreemd – Meertaligheid in Nederland’: “Kinderen die van huis uit belangrijke tweetalige bagage meegekregen hebben, moeten eenmaal op school of de crèche hun ‘rugzakje’ afdoen. Op bepaalde basisscholen mogen kinderen alleen Nederlands praten, zelfs in de pauze.”

Van tweetalige kinderen wordt vaker gedacht dat ze gebrekkig Nederlands spreken. Toen de jongste zoon van Victorina in groep 2 zat, vonden leerkrachten hem te stil. Zij dachten direct aan een taalachterstand.

Victorina: “De juf zei: misschien kent hij de woorden niet. Ik ben gaan nadenken en kwam erachter dat hij meer aan Papiaments was blootgesteld dan zijn oudere broer. Hij was namelijk vaker bij de oppas, die Papiaments sprak.”

“Ik heb hem daar niet weggehaald. Maar ik heb wel meer opgelet dat hij vaker Sesamstraat keek en dat we meer gingen lezen. Meer Nederlandse input dus, niet minder Papiaments.”

De leerkrachten hadden het fout. Haar zoon veranderde niet. Victorina: “Hij was gewoon een stiller kind met andere interesses.” Overigens wil Victorina niet spreken van bekrompenheid. “Ik ben ook docent. Ik geloof echt dat ze hem in goede banen hebben willen leiden.”

Voordelen

Cornips: “Als die kinderen taal A spreken, onderdrukken ze taal B zonder die volledig uit te schakelen. Zo wordt de mentale activiteit die informatie in de hersenen verwerkt beter getraind om hoofd- en bijzaken goed te scheiden. Vaak zijn tweetaligen ook beter in staat om zich in anderen te verplaatsen. Ook lijken ze gemakkelijker een derde taal te leren.”

Die voordelen worden volgens haar niet benut. “In een globaliserende wereld wordt Nederlands ondergeschikter, dus waarom maken we ze tot eentalige wezentjes? Dat vind ik raar. Zeker als je bedenkt dat tweetalige kinderen sneller een derde taal leren. Je zou dat juist moeten oppakken in het onderwijssysteem.”

Cornips geeft een voorbeeld. “In het Vlaamse onderwijssysteem worden soms kinderen met dezelfde thuistaal bij elkaar gezet om elkaar te helpen bij een vak waar de stof voor iedereen nieuw is. Zo geef je andere talen een plaats op school en gebruik je het als hulpmiddel.”

Bron: NTR/Caribisch Netwerk

14 Reacties op “NTR | Voordelen tweetaligheid blijven onbenut in Nederlands onderwijs

  1. Marlon,

    Ik ben het helemaal eens met de stelling dat scholing in tweetaligheid, een perfecte keuze zou zijn voor Curaçao. Een van die twee talen zou de instructietaal moeten worden. Het Nederlands zou kunnen vervallen of als keuzetaal indien men kiest voor vervolgonderwijs in Nederland.
    In mijn middelbare schooltijd was het ook Nederlands plus Frans, Duits en Engels. Het voordeel is dat je dan ook de taalovereenkomsten ziet: Engels tegenover Frans en Duits tegenover Nederlands. Uiteindelijk moet je een taal wel onderhouden en praktiseren. En uiteindelijk valt alles weer stil als je bejaard bent. Dan vervallen de meesten terug in hun moedertaal. En iedereen heeft maar één moedertaal!

    Maar het bovenstaande artikel begint met de stelling:
    “Enkele honderdduizenden mensen in het Koninkrijk zijn opgevoed in zowel het Papiaments als het Nederlands. Die tweetaligheid heeft zijn voordelen, maar in het onderwijs worden die niet benut.”

    Vervolgens oreert de hooggeleerde dame:
    “In een globaliserende wereld wordt Nederlands ondergeschikter, dus waarom maken we ze tot eentalige wezentjes? Dat vind ik raar.”

    Dus vind ik het raar dat de dame zich sterk maakt voor het Papiaments, dat slechts 350.000 sprekers heeft tegenover de 25 miljoen Nederlandstaligen. De Nederlandse taal wordt afgedaan als onbelangrijk in een globaliserende wereld. Dat zou best wel eens waar kunnen zijn. Maar dan moet je de 350.000 Papiamentstaligen sprekers benoemen als een absoluut ongeschikte taal.

    Nee, de hooggeleerde dame draait de zaken om, dát vind ik raar, temeer omdat ze nagepapagaait gaat worden door domme mensen. Zo ván: zie je wel, de professor zegt het ook.

    Voor mij een rare professor.

  2. Observator

    Een politiek correct verhaal zonder enige diepgang; oppervlakkigheid is troef.

  3. Beste Willem ik denk mevr Cornips bedoelde dat tweetaligheid goed is voor de ontwikkeling van de mens. Ik denk niet dat zij nederlands vs papiaments wilde afzetten.

    Tweetaligheid is goed in tegenstelling tot wat de Nederlanders altijd beweerden. Ons werd altijd gezegd spreek alleen maar Nederlnds en geen Papiamento.

    Ik ben er zelf voor dat wij op Curacao overschakkelen naar Engels en Spaans. Daar zit onze toekomst. Vergeet maar de Papiamento op school. Alles in Engels en Spaans. Papiamento zal niet verloren gaan als wij dat doen.

  4. @marlon,

    “Van onze groep is iedereen afgestudeerd ondanks dat wij doorgingen met onze dushi Papiamento.”

    Tot circa 1975 ging de bovenstaande stelling op. De gemiddelde Curaçaoënaar en Arubaan spraken zéér goed Nederlands. Als instructietaal werd op alle scholen het Nederlands gehanteerd, met bijbehorende lesboeken. Ja Hogezand, Sappemeer en Zuidbroek, was bekend op Curaçao, overtollige informatie voor de Curaçaoënaars. Maar het voordeel was wel dat er géén gat zat bij het vervolgonderwijs in Nederland. De studenten waren op gelijk niveau als de Nederlanders. Het enige verschil was een kleurtje en een accent.

    De hedendaagse Curaçaose student heeft het moeilijk bij het vervolgonderwijs in Nederland. Het percentage van dropouts is schrikbarend in vergelijking met 1975. Om maar niet te spreken van de lagergeschoolden die naar Nederland komen. Die spreken amper Nederlands.

    Maar blijf vooral doorgaan met het kweken van een domme bevolking. Schotte en co zullen u dankbaar zijn.

  5. Volgens mevrouw Cornips:
    “In een globaliserende wereld wordt Nederlands ondergeschikter, dus waarom maken we ze tot eentalige wezentjes? Dat vind ik raar.”

    Het Nederlands wordt door circa 25.000.000 mensen gesproken. Het Papiaments wordt door een zéér beperkte groep van amper 350.000 gesproken. Een verschil van 24.650.000 hallo: 24,65 miljoen!

    In een globaliserende wordt absoluut géén Papiaments gesproken. Waarom moet op school Papiaments geleerd worden, dat dialect spreken ze thuis al. “Dát vind ik raar”

  6. Natuurlijk, BuliBuli, je moet gewoon altijd je landstaal onderling praten, in huis of thuis bij vrienden. Dáár zitten woorden en klanken in verscholen die je alleen maar in je eigen taal vindt. Dat schept herkenning: de territorium herkenning waar je vandaan komt.

    Maar als je taal van het land – waar je woont – goed spreekt, probeer die dan ook buitenshuis te spreken. Dan leer je in die taal ook de woorden en klanken die je in je landstaal niet kent.

    Het voordeel is bovendien dat je als territoriumbewoner geaccepteerd wordt. Met alle voordelen van dien.

  7. Bedankt voor de uitgebreide uitleg ;-)!!! Jou theorie klopt en is ook logisch Sonny.

    Maar ik ben en blijf van mening, dat men in het openbaar – met hun landgenoten – in hun eigen taal moeten blijven praten.
    Bijvoorbeeld in Spanje praten Nederlanders echt geen Spaans onderling. Zo kan ik nog meer landen noemen, waar Nederlanders, Nederlands met elkaar praten (EN ZE STAAN IN HUN RECHT).

    Daarom vind ik “De Rotterdamse burgerschapscode” een afschuwelijke en erg pedante appèl.

  8. Beste BuliBuli,

    De theorie van het territorium is universeel.

    Wat Marlon beschrijft is hier een typisch voorbeeld van. In een groter territorium wéér een eigen territorium opbouwen. Op dat moment sluit men zich af van het grotere territorium.

    Marlon beschrijft: “Wij Curacaoenaars en Arubanen zaten meestal in de pauze daar samen te lachen en nonsense te praten. Net als onder een boom op Curacao en Aruba.”

    Dat je als taalgroep in je huis-territorium samen met dezelfde taalgenoten dezelfde taal spreekt is logisch. Niemand stoort zich daaraan.

    Ga je je openlijk afzonderen, binnen het grotere territorium – door je onderlinge taal te spreken – dan distantieer je jezelf van de grotere groep. Je geeft duidelijk aan dat je lak hebt aan de normen van de groep. Je bent bezig om een eigen territorium te stichten. De grotere groep ziet dat als een bedreiging. Als je dan het verzoek, om dezelfde taal te spreken in de wind slaat, discrimineer je jezelf.

    In een territorium is het gebruikelijk dat territorium-genoten voorrang genieten ten opzichte van anderen. (Een vorm van territoriumbehoud) Die lijnen zijn nog steeds zichtbaar. Katholieken kopen het liefst bij katholieken, moslims bij moslims, joden bij joden, Belgen bij Belgen etc.

    Neemt een territorium je volledig op – en je spreekt dezelfde taal – dan kun je gebruik maken van het automatisme van territoriumbescherming. Sluit je je af, dan kun soms het deksel op je neus krijgen. Je eigen schuld. Je hebt je zelf buitengesloten.

  9. Leer dat daar waar je het meest aan hebt, dat besef komt pas op latere leeftijd.
    Ouders weten dit dus al vandaar de enorme toeloop naar niet papiamentstalige scholen waar het aanbod en de vraag niet in balans zijn, hetgeen bij ieder aan te vangen schooljaar en schoolkeuze overduidelijk naar voren komt hier. En de vraag vanuit de bevolking naar “meer” wordt stelselmatig genegeerd.

  10. Beste @Sonny, klopt jouw “territorium” verhaal niet bij Marlon’s verhaal??
    Of klopt het alleen voor Nederlands sprekenden?? Laat me aub weten!!

  11. Een goed voorbeeld van zelf-discriminatie

  12. Ik vele artikelen gelezen die aangeven dat kinderen die meertalig zijn beter presteren.

    Ik weet nog toen ik naar nederland ging studeren wij in de pauze groepeerden. Wij Curacaoenaars en Arubanen zatten meestal in de pauze daar samen te lachen en nonsense te praten. Net als onder een boom op Curacao en Aruba. Goeie ouwe tijd man. De Nederlanders vonden dat niet leuk. Jullie moeten Nederlands spreken riepen onze mede studenten en docenten.

    De meesten van ons trokken zich niets van aan. Ik zeker niet. Een aantal sloten zich later wel bij Nederlandse groepen aan. Ik bleef trouw aan mijn cultuur en taal. In de weekeinden bezochten wij alleen salsa en merengue tenten. Goeie ouwe tijd man.
    Van onze groep is iedereen afgestudeerd ondanks dat wij doorgingen met onze dushi Papiamento.

  13. Een taal ontstaat in een territorium. De taal wordt gebruikt om het territorium af te sluiten. Indringers kan men herkennen aan hun taalgebruik. Dat is bij dieren zo en dat is bij mensen zo. De territoriums Beginnen klein, zoals buurten, dorpen en steden, die samen uiteindelijk één groot territorium vormen: één land. Toch blijft het land opgesplitst in taalterritoriums. Het onderscheid is nu hét dialect.

    Toegang tot het territorium wordt pas verleent als men dit noodzakelijk vindt. Bij een tekort aan vrouwen bijvoorbeeld. Het territorium heeft de vrouwen dan nodig om groep in stand te houden. Zo werkt dat al miljoenen jaren.

    Taalwetenschappers slaan deze werkelijkheid gewoon over. Niet iedereen is instaat 2-talig te denken, laat staan te spreken. Bij verplichte tweetaligheid sluit je de groep uit die moeite heeft met de tweetaligheid. Deze laatste groep zal zich altijd hevig verzetten. Men wil niet uitgestoten worden. In hun hart vinden ze de twee-taligen dé verraders van het territorium.

    Zodra het territorium-DNA uit de mensheid verdwenen is, en niemand meer een haag of hek om zijn woning plaatst, zal er geen taalstrijd meer zijn. We moeten nog wel even een paar miljoen jaar wachten. Tot spijt van alle hoog- en laaggeleerden.

  14. Prima idee, maar dan liever een taal waar je in de wereld verder mee komt. Spaans of Engels of desnoods Chinees.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *