Opinie | Geef Caribische eilanden de status van Nederlandse gemeenten

Aart G. Broek en Jan Wijenberg | Volkskrant

 Aruba, Curaçao en Sint Maarten staan nu onder een vorm van Nederlandse curatele, al dan niet naar de buitenwacht gepresenteerd als ‘samenwerking’. Op de BES-eilanden bepaalt Nederland per definitie de gang van zaken. Beeld ANP

De voor de Nederlands-Caraibische eilanden overrompelende problematiek is niet meer het hoofd te bieden zonder grondige herziening van de relaties met Nederland. Dat betogen socioloog Aart G. Broek en oud-ambassadeur Jan Wijenberg.

In 2010 werden Bonaire, Saba en Sint Eustatius op specifieke wijze bij Nederland gevoegd, terwijl naast Aruba ook Curaçao en Sint Maarten ‘landen’ in het Koninkrijk werden. Dit was vragen om moeilijkheden, dagelijks geïllustreerd door problemen met het milieu, criminaliteit, onderwijs, bestuur en nu de Venezolaanse vluchtelingenproblematiek.

Aruba, Curaçao en Sint Maarten staan nu onder een vorm van Nederlandse curatele, al dan niet naar de buitenwacht gepresenteerd als ‘samenwerking’. Op de BES-eilanden bepaalt Nederland per definitie de gang van zaken.

De landen missen voldoende ­capaciteit om intern, regionaal en wereldwijd zelfstandig te opereren. Ze zijn, tot hun ergernis, praktisch afhankelijk van Nederlandse gunsten. Hoe schaamtevol!

Mistrouwen en achterdocht
De nieuwe status van Bonaire, Sint Eustatius en Saba is een stap naar verbetering. Als ‘openbaar lichaam’ lijken ze op gemeenten. Het Nederlandse bestuur heeft vooralsnog verzuimd om er daadwerkelijk gemeenten van te maken en onthield de eilanden hun juiste plaats in het staatsbestel: tezamen als provincie. Saba, Sint Eustatius en Bonaire hebben dan ook nog niet de rechten en plichten, financiering, invloed en zeggenschap zoals Nederlandse gemeenten die kennen.

Aan Nederlandse zijde bestaan gevoelens van superioriteit en een terecht mistrouwen in het eilandelijk potentieel. Aan de Caribische kant heersen een misplaatste overtuiging over een ongebreideld ­potentieel te beschikken en een gerechtvaardigd achterdocht tegen de Nederlandse politieke klasse. Het Statuut – dat de onderlinge verhoudingen in het koninkrijk regelt – spreekt van gelijkwaardigheid, zelfstandigheid en wederkerigheid. Die vitale waarden en normen worden nu niet nageleefd.

Volledige integratie
Om die gelijkwaardigheid, zelfstandigheid en wederkerigheid optimaal te verkrijgen resteert één optie: schaf het Statuut af en maak de Nederlandse grondwet geldig voor het hele koninkrijk. Verleen alle zes eilanden de status van Nederlandse gemeente, verenigd in een provincie. Als zodanig worden ze volledig geïntegreerd in het Nederlands staatsbestel.

Naast de taken die Nederland al voor de eilanden waarneemt – defensie, buitenlandse betrekkingen en het Nederlanderschap – kunnen de Caribische gemeenten dan voor steun een beroep doen op ‘Den Haag’ en ‘Brussel’. Beide overheden staan de eilanden terzijde bij criminaliteitsbestrijding, ecologische uitdagingen, economische ontwikkelingen, onderwijs, bestuurlijke capaciteit, vluchtelingenhulp en meer. Niets zou de Caribische gemeenten het behartigen van hun regionale belangen in de weg staan.

Kortom, het koninkrijk nieuwe stijl geeft de Caribische gemeenten en de provincie meer gestructureerde invloed en een meer rechtszekere inbedding. En het zet het proces van het steeds verder uit elkaar drijven om in samenwerking, saamhorigheid en integratie.

Aart G. Broek is sociaal wetenschapper en auteur van onder meer Geboeid door macht en onmacht; De geschiedenis van de politie op de Nederlands-Caribische eilanden (2011). Jan Wijenberg is oud-ambassadeur en voormalig adviseur buitenlandse aangelegenheden van premiers van de Nederlandse Antillen.

Bron: Volkkrant

10 Reacties op “Opinie | Geef Caribische eilanden de status van Nederlandse gemeenten

  1. Aart G. Broek

    @ Bulibuli / voor meer perspectieven, zie dit nummer van Christen Democratische Verkenningen, uit 2005 – kan als pdf gedownload worden: http://pubnpp.eldoc.ub.rug.nl/FILES/root/tijdschrift/CDV/CDV2005/CDV_2005_winter.pdf – Het verscheen onder mijn (gast)redactie; inderdaad, de problematiek houdt mij al geruime tijd bezig. De discussie loopt ook al jaren, zeker in de jaren voor 10.10.10, zwakte af en door de problemen is de urgentie weer toegenomen. Het is een ‘dialoog’ waaraan ook tal van yu di tera (kunnen) deelnemen.

  2. Schaamtemanifestaties voelen overal op de wereld hetzelde aan, sommige “landen” leren daarvan, hier niet. Expertise uit het buitenland halen? Ja natuurlijk, zolang men hier de afgestudeerde landskinderen als hinderlijke verschijnselen “die het beter weten” blijft zien en het eiland weer af jaagt, dan blijf je dus mensen uit het buitenland halen. Zolang men hier miljoenen tegelijk spendeert aan de meest wezenloze zaken waarvan een kind kan zien dat het niet gaat lukken, en miljoenen uitgeeft aan, of vaak ook niet belieft te ontvangen van vriendjes, dan zijn het eigen luizen. De graai en bevoordeling cultuur viert hier hoogtij, en daar moet men eens vanaf. Op het moment dat welke vorm van overzicht dan ook weer wordt ingesteld dan gaat het helemaal mis. De weinige verantwoordelijkheid die we al nemen laten we dan ook weer vallen. We krijgen dan de situatie weer dat niemand zich nog echt druk maakt over centen, want uiteindelijk gaat nederland de rekening toch wel betalen. Dit was de situatie voor 10-10-10 en daar moeten we niet naar terug, tenzij men dat zelf zou willen. Nou dan moet er nog heel wat schaamte overheen ben ik bang.

  3. @aart, hoe dat zal uitpakken is voor de toekomst. Het volk zal dat beslissen. Als zij gekoloniseerd willen worden door China dan is dat de keuze van het volk!

  4. Aart G. Broek

    @ Rens / Dat er ‘hier’ – d.w.z. op de eilanden “andere sentimenten [leven], al dan niet terecht, maar niet uit te vlakken” heb ik meer dan twintig jaar dagelijks aan den lijve ondervonden. Dit neemt echter niet weg, dat ‘vernederen’ en de gevolgen: schaamtemanifestaties overal op de wereld hetzelfde voelen: hoogst pijnlijk. De verhoudingen zijn in koninkrijksverband grotendeels ‘vernederend’ voor de eilanden en genereren zodoende een opeenstapeling aan schaamte-gevoelens. Om optimale gelijkwaardigheid, zelfstandigheid en wederkerigheid te verwezenlijken, werken de huidige koninkrijksverhoudingen averechts. Die kunnen dit niet realiseren, omdat die teveel een beroep doen op de ‘zelfredzaamheid’ van de eilanden, d.w.z. zoek het vooral zelf uit, je wilt toch ‘autonoom’ zijn! Het is iedere keer weer ‘bedelen’ om geld, hulp, kennis en wat dies meer zij, en maar afwachten wat het ‘moederland’ je zal geven – als gunst. Een dergelijke relatie heeft een gemeente niet met ‘Den Haag’; een gemeente weet waar zij recht op heeft, juist ook wanneer zij onder curatele staat – vandaar mijn opmerking.

  5. @Aart G. Broek, jouw gemeente in Nederland heeft een andere historische context in tegenstelling tot de Caribische eilanden. Misschien is dat een verklaring waarom je dat niet voelt? Waarom hebben jullie geen Caribische wetenschapper (in Nederland of op de eilanden) benaderd om mee te schrijven/ mee te denken over onze staatkundige positie? Het is sowieso een interessant onderwerp, maar ik zou graag meer perspectieven hierover willen lezen.

  6. Aart G Broek schrijft in een reactie: “Los hiervan, ik woon in een gemeente in Nederland en heb toch echt niet de idee dat ik op enigerlei wijze door ‘Den Haag’ wordt ‘gekoloniseerd’.”
    Hiermee geeft Aart G Broek aan er dus helemaal niets van te begrijpen wat het hier dan dus anders maakt. Het gaat HIER namelijk niet om de ideeën van Aart G Broek. Hier leven andere sentimenten, al dan niet terecht, maar niet uit te vlakken.

  7. Aart G. Broek

    @ Mark Magielse / Het stellig geen eenvoudig traject om alle actoren – de (ei)landen – dezelfde kant op te laten kijken, maar het begint met het formuleren van een visie, beleid en praktisch handelen dat de gemeente/provincie gedachte uitwerkt. Het zal uiteindelijk een stuk gemakkelijker blijken dan het blijven doormodderen van de afgelopen decennia: een aanhoudend bedelen om gunsten en zodoende uitgesproken vernederend.

  8. Aart G. Broek

    @ Brian S. / Hoe (neo-)koloniaal zou onafhankelijkheid kunnen uitpakken? Opnieuw gekoloniseerd door China of Zuid-Amerikaanse maffia …? Los hiervan, ik woon in een gemeente in Nederland en heb toch echt niet de idee dat ik op enigerlei wijze door ‘Den Haag’ wordt ‘gekoloniseerd’.

    Geachte heer Broek,

    de verwijzing naar uw bedrijfspagina is verwijderd.

    M.v.g.

    Commentpolis

  9. Gemeenten in de Caribbean is gewoon neo-kolonialisme.
    Laat de eilanden onafhankelijk worden!

  10. Mark Magielse

    Muziek in m’n oren, helaas waarschijnlijk niet gemakkelijk om in te voeren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *