Opinie | Ken jij de wet?

“eenieder wordt geacht de wet te kennen”

Mr. Achim K.E Henriquez

Het adagium “eenieder wordt geacht de wet te kennen” is alom bekend. Het geeft tot uitdrukking dat een burger zich niet kan beroepen op het feit dat hij niet wist dat iets strafbaar was om een straf te ontlopen. Je wordt geacht te weten dat in de wet staat dat iets strafbaar is gesteld.

Nou beperkt het adagium zich in beginsel niet alleen tot het strafrecht, maar in zijn algemeenheid wordt van een burger wel verwacht dat die de wet kent. Op zich een aparte gedachte, omdat de gemiddelde niet-jurist geen idee heeft van wat er in de wet staat. Het beginsel is wel noodzakelijk voor het functioneren van de maatschappij. Zo wordt verwacht van een burger dat hij weet dat hij niet zonder een bouwvergunning mag bouwen, of dat hij zijn belastingen moet betalen en dat hij bijvoorbeeld geen hinder mag veroorzaken voor zijn buren. Het staat allemaal in de wet en vrouwe justitia gaat ervan uit dat de burger dat weet.

Op Curaçao doet zich echter een bijzondere situatie voor. Onze wetten worden bekendgemaakt in zogenaamde ‘Publicatie Bladen’. Die publicatiebladen bevatten in de meeste gevallen slechts een wijziging op een reeds bestaande wet en slechts in enkele gevallen bevat een publicatieblad de complete tekst van een nieuw aangenomen wet.

Wij zijn er niet in geslaagd om een systeem te creëren waarin de doorlopende geldende teksten van wetten worden gepubliceerd. Dat wil zeggen: de tekst van de wet, waarin alle wijzigingen zijn verwerkt. Daarnaast hebben wij vaak te kampen met verouderde wetgeving die door de jaren heen wel vaker is aangepast. Wij kennen bijvoorbeeld nog wetteksten die dateren van vóór de tweede wereldoorlog, die door decennia heen heel veel wijzigingen kennen.

Als de burger zou willen weten wat de geldende tekst is van zo’n wet, dan moet de burger dus de oorspronkelijke tekst uit bijvoorbeeld 1931 zien op te sporen en daarnaast alle wijzigingen daarop zien te verzamelen, om ze vervolgens te verwerken tot een doorlopende geldende tekst. Dit is geen eenvoudige klus en voor de leek eigenlijk onbegonnen werk.

Zelfs voor de ervaren jurist kan dit lastig zijn, omdat de oudere Publicatie Bladen simpelweg niet vrij voor eenieder beschikbaar zijn.

Daarnaast is er nog de complicatie dat voor 10-10-10 er ook nog op eilandsniveau regelgeving is gemaakt, die in Afkondigingsbladen is gepubliceerd op dezelfde wijze en die vandaag nog geldt als wetgeving van het Land Curaçao.

“eenieder wordt geacht de wet te kennen”

De vraag rijst dan in hoeverre de burger de geldende tekst van de wet kan kennen, als zelfs advocaten en rechters vaker dan ons lief is, moeite hebben met het vinden van de geldende tekst van bepaalde regelgeving. Ik beschouw het als een overheidstaak om zorg te dragen voor de correcte publicatie van de geldende wettekst.

Eenieder moet kennis kunnen nemen van zijn rechten en plichten en dat is op dit moment simpelweg niet mogelijk. Op de website van de overheid worden sinds relatief kort alle nieuwe Publicatie Bladen vrij beschikbaar gesteld. Daarnaast is in een zeer beperkt aantal gevallen de geldende wetteksten digitaal vrij beschikbaar gemaakt. Onder ideale omstandigheden zouden er van alle wetten de geldende tekst op die manier beschikbaar moeten worden gesteld.

Voortbouwend op de slechte publicatie van wetten is het voor mij onbegrijpelijk waarom er anno 2019 nog altijd nauwelijks rechtspraak afkomstig van ons Hof wordt gepubliceerd. Het wordt nog onbegrijpelijker als men beseft dat die rechtspraak reeds digitaal beschikbaar is. Immers, een rechter heeft een digitale tekst gemaakt die is afgedrukt. Het is dus een kwestie van anonimiseren en publiceren. De richtlijnen daarvoor zijn reeds bekend binnen het Koninkrijk.

Op dit moment wordt er arbitrair slechts een selectie van de uitspraken van ons Hof (en Gerecht in Eerste Aanleg) gepubliceerd. Letterlijk wordt verwacht van de rechter die een vonnis schrijft, dat die aangeeft dat het om een vonnis van enig belang gaat en dat hij ook zorgdraagt voor het anonimiseren en een korte samenvatting van de betreffende uitspraak. Het gevolg is dus dat de meeste uitspraken niet gepubliceerd zijn.

Het idee dat de burger op basis van precedenten in de rechtspraak zijn rechten kan doen gelden, wordt op deze wijze dan wel heel moeilijk realiseerbaar. Het zou goed zijn als er bij wet wordt geregeld dat alle rechtspraak, net als alle wetgeving, gepubliceerd dient te worden en voor eenieder vrij toegankelijk moet zijn.

Ik sluit af met een tip ten aanzien van dit onderwerp voor de vakbonden die ambtenaren vertegenwoordigen. In artikel 12 van de Landsverordening Materieel Ambtenarenrecht (LMA) staat beschreven dat de overheid moet zorgdragen voor de vrije beschikbaarheid van de wetteksten die voor ambtenaren van belang zijn. Volgens het tweede lid geldt dat ook voor de vrije beschikbaarheid van alle onherroepelijk geworden uitspraken van ambtenarenrecht. Iedere ambtenaar moet immers uit die informatie zijn rechten en plichten kunnen halen.

Het is mij niet duidelijk waarom vakbonden in de afgelopen decennia nooit een punt hiervan hebben gemaakt. Er wordt namelijk niet voldaan aan artikel 12 LMA, terwijl het voldoen daaraan ook voor vakbonden een duidelijke vooruitgang zou zijn in het beschermen van de belangen van hun leden. Dit lijkt mij toch belangrijker dan al die onbegrijpelijke stakingen van de afgelopen jaren.

Maar misschien ligt het simpelweg aan het feit dat ook vakbonden de wettekst niet kennen en daarmee is mijn punt gemaakt.

Mr. Achim K.E Henriquez is advocaat en partner bij Henriquez Law.
Curacao

2 Reacties op “Opinie | Ken jij de wet?

  1. De Rechtsstaat

    Vandaar dat “vrouwe justitia” (soms) geblinddoekt is.

    Deze godin van de rechtvaardigheid kan gewoon niet erbij staan kijken hoe regels en wetten met voeten worden getreden.

  2. Volgens @Achim: Van een {weldenkende} burger mag verwacht worden dat hij weet dat hij niet zonder een bouwvergunning mag bouwen.

    Gezaghebber Reina wist dat niet, maar gelukkig {voor Gezaghebber Reina} wordt er niet vervolgd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *