Trouw | Edison Rijna, gezaghebber van Bonaire: ‘We zijn ons eiland aan het prostitueren’

Interview Edison Rijna | Joop Bouma

Edison Rijna: ‘Geiten zijn heilig op Bonaire, daar moet je van afblijven.’ | Maartje Geels

Edison Rijna is gezaghebber op Bonaire, burgemeester. Hij ergert zich aan de ‘monsters’ van cruiseschepen die bijna dagelijks aanmeren aan de kade van Kralendijk. Bonaire moet inzetten op duurzame toerist, vindt hij. En ook voor de 35.000 geiten heeft hij ook een oplossing: opeten.

De gezaghebber zet een knus molentje met Bonairiaans zout op tafel in de lobby van zijn hotel op Schiphol. Cadeautje. Zout is al eeuwen een exportproduct van het eiland. Edison Rijna, als gezaghebber een soort burgemeester van Bonaire, is een paar dagen in Nederland voor een vergadering met veertig burgemeesters. De zoutmolentjes waren voor zijn collega’s in Nederland. Maar enkele burgemeesters waren er niet, dus hield hij wat strooiers over. “Die wil ik niet weer mee terugnemen naar Bonaire.” Vandaar. Zout van het eiland. “En weet je”, zegt hij schalks, “als-ie leeg is, kun je ’m gratis laten hervullen op Bonaire. Goeie reden om nog eens te gaan, toch?”

Trouw plaatste in januari enkele verhalen over de ecologische bedreigingen van Bonaire. Het gaat niet goed met planten en dieren en het koraal op en rond het eiland. 2020 is het jaar van de biodiversiteit. In China wordt in oktober een conferentie van de Verenigde Naties gehouden over wereldwijde maatregelen om het verlies aan soorten tegen te gaan. Nederland scoort slecht op biodiversiteit, zowel in Europa als in de Cariben.

Ook op Bonaire gaat het niet goed

Rijna’s eiland geldt nog steeds als het meest groene en natuurvriendelijke in de voormalige wingewesten, zeker vergeleken met Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Maar ook op Bonaire gaat het niet goed. Het koraal takelt af, de natuur verschraalt doordat er meer dan 30.000 grazende geiten los op het eiland rondlopen, ontwikkelaars maken plannen om open gebieden te bebouwen. Kortom, het evenwicht tussen economie en natuur staat stevig onder druk.

Het zijn ontwikkelingen die Rijna, geboren en getogen op Bonaire, zorgen baren. Daarom wil hij zijn visie op de toekomst van zijn eiland geven. Eerder deze week sprak hij met Haagse ministeries, onder meer over natuurbehoud en -herstel.

Rijna gelooft in een toeristisch plan dat binnen de economische sector van Bonaire is ontstaan, maar inmiddels door het bestuurscollege is omarmd. ‘Blue Destination’, heet het. Bonaire moet een eiland worden voor de duurzame, financieel daadkrachtige toerist, die niet komt voor casino’s en diamantwinkels, maar kwaliteit, rust en duurzaamheid zoekt én ongerepte natuur. Dat laatste is er steeds minder op Bonaire.

De rederijen hadden nogal wat noten op hun zang

Die cruiseschepen, Rijna ziet ze liever niet, de kolossen van zeven verdiepingen, die in een tijdspanne van 24 uur 4000 toeristen over het eiland uitstorten. De gezaghebber herinnert zich hoe hij zes jaar terug een besluit moest tekenen om het aanlanden van cruises op Bonaire mogelijk te maken. Bonaire wilde meegroeien en meeprofiteren van de kapitaalkrachtige toerist. De rederijen hadden nogal wat noten op hun zang.

“We moesten korting geven, de casino’s moesten dicht. Dat soort dingen. Toen dacht ik ik al: waarom doen we dit, we zijn ons eiland aan het prostitueren, sorry dat ik het zo formuleer. We moeten dit niet willen. Maar in die tijd was Bonaire nog niet zo interessant voor cruisemaatschappijen. Ze gingen vooral naar Aruba en Curaçao, Isla Margarita en Trinidad, letterlijk om Bonaire heen. Wij waren toen nog blij met ieder cruiseschip dat naar onze zeehaven kwam.”

Totdat Venezuela gevaarlijk begon te worden, vervolgt Rijna. “Toen kwamen ze ineens volop naar Bonaire en in 2016 werden wij uitgeroepen tot de beste cruisebestemming van het Caribisch gebied. Dat was omdat ons eiland nog authentiek was. Het water was hier nog schoon, bij ons geen kuststroken die zijn volgebouwd met enorme hotels. Ons waterfront is open en toegankelijk. Bonaire was niet zoals de andere Caribische eilanden, die allemaal op elkaar lijken.”

Edison Rijna: ‘Die geiten? Die moeten we slachten. De ezels ook, daar kun je heerlijke worst van maken.’Beeld Maartje Geels

Er is een ‘tsunami van cruiseschepen’

Afgemeerde cruiseschepen voor de kust van Bonaire, rechts Kralendijk.

Ze hebben het geweten op Bonaire. Nu spreekt van Rijna van ‘een tsunami van cruiseschepen’. “Terwijl wij hier zitten is er alweer een eerste vaart van een cruiseschip dat Bonaire wil aandoen. Het moet worden teruggedrongen. Natuurlijk, die cruiseschepen brengen geld op. Maar wij moeten niet langer op die massaschepen focusen, maar juist op kleinere, gespecialiseerde schepen met een ander publiek, de zeilcruises.

“Ik sprak op de kade in Kralendijk een keer een Amerikaan van zo’n massacruise. Voor een week had hij 279 dollar betaald. Ongelooflijk toch? Ja, zei hij, voor dat geld heb ik een week vakantie, hier en daar koop ik een souvenirtje, ik loop even door de stad en ik eet en drink me zeven dagen vol aan boord. Wat hebben wij daaraan? Dat soort mensen willen we niet hebben op Bonaire.”

Prinses Beatrix noemde ze ‘lelijke monsters’

In november 2018 was prinses Beatrix op bezoek op Bonaire. Rijna weet nog dat hij de voormalige vorstin ging afhalen op Flamingo Airport, de luchthaven. Ze zei: “Gezag, toen ik landde zag ik twee lelijke monsters liggen aan de pier.” Ze doelde op twee enorme cruiseschepen aan de kade van Kralendijk.

“Jullie moeten die niet willen, zei ze. Zij kwam met het voorbeeld van kwaliteitstoerisme in Oeganda waar de nadruk veel meer ligt op bescherming van de natuur. Ik ben het met haar eens. Daar moeten wij naar streven.”

De veelgeprezen authenticiteit van Bonaire staat onder druk, dat merkt Rijna ook aan reacties van de oorspronkelijke bevolking van het eiland, tegenwoordig een minderheid van 40 procent. “Mensen zeggen nu meer en meer dat ze die authenticiteit zien verdwijnen. Dat proces wil ik stoppen. Ik wil naar oplossingen zoeken.

“In het begin vroegen wij aan de reders van die cruiseschepen een vergoeding van 75 cent per cruisetoerist. Dat was absurd weinig. Later is dat twee dollar geworden. Nog steeds veel te weinig. Bermuda heeft gezegd: wij willen geen cruises meer. Daar hebben ze het tarief enorm opgeschroefd. Er zijn cruisemaatschappijen die dat toch betalen, want die willen per se naar Bermuda. Die twee dollar van Bonaire wordt volgend seizoen 3,50 en zo gaan we jaarlijks verhogen tot 8 dollar.”

Het liefst zou Rijna zijn eiland volledig uit de markt van de grote cruiseschepen prijzen.

Stalletje op de markt voor de schildpadden

Waarschijnlijk krijgt Rijna de meeste organisaties die op het eiland streven naar natuurbehoud direct mee als hij die schepen buitengaats houdt. Kaj Schut van Sea Turtle Conservation Bonaire, de organisatie die de zeeschildpadden op Bonaire beschermt, is net als hij bezorgd.

“De toeristische druk heeft een grote impact op het koraal. Wij zijn zeker geen voorstander van nog meer cruiseschepen.” Schuts organisatie houdt bewust afstand van het cruisetoerisme. “We konden een stalletje krijgen op de markt die iedere keer in de winkelstraat van Kralendijk wordt ingericht als er cruiseschepen aanmeren. Maar wij blijven daar weg.”

En dan zijn er nog de geiten. Op Bonaire lopen er zeker 30.000 los. Zelf in het nationaal park Washington Slagbaai, samen met het koraal de trots van groen Bonaire, vreten de beesten alles kaal. Net als de honderden ezels en de wilde varkens die vrij over het eiland struinen. Het probleem staat al jaren op de agenda. Hun vraatzucht leidt tot een monocultuur, alleen planten en struiken die zij niet vreten, kunnen overleven. Al dat gewroet veroorzaakt erosie, de wegspoelende grond beschadigt het kwetsbare koraal rondom het eiland.

Kom naar Washington Slagbaai om geiten te jatten!

“Geiten zijn heilig op Bonaire, daar moet je van afblijven’’, weet Rijna als geen ander. Maar hij vindt dat er korte metten moet worden gemaakt. “We moeten ze slachten. De ezels ook, daar kun je heerlijke worst van maken. Er is heel veel geitendiefstal op Bonaire. Ze worden veel gejat. Ik zeg dan: laat ze naar Washington Slagbaai gaan om geiten te jatten! Neem ze maar mee. Ik sta erachter, van mij mag het, ze mogen gratis komen stelen daar.”

Rijna denkt en hoopt dat op termijn het geitenprobleem kan worden opgelost. “Er was lange tijd geen politieke daadkracht op Bonaire. Ik ben nu ruim vijf jaar gezaghebber en in die tijd heb ik zes verschillende bestuurscolleges meegemaakt. Daar kan je geen beleid mee maken. Nu merk ik dat het huidige college wel stappen wil maken.”

Lees ook:

Op een voormalige plantage op Bonaire maken de kadushi’s plaats voor dure villa’s

Natuurbeschermers op Bonaire zijn bezorgd over een plan voor 1500 woningen op een voormalige plantage. Het gebied is begroeid met kwetsbaar tropisch bos. De projectontwikkelaar begrijpt de ophef niet.

Dertigduizend geiten vreten Bonaire kaal

Op tien lapjes grond verspreid over Bonaire brengen vrijwilligers bedreigde inheemse bomen terug in de natuur. Er staan hekken omheen om vraatzuchtige geiten te weren. Natuurherstel, op een eiland waar meer geiten dan mensen lopen. Dweilen met de kraan open.

De Mangrove Maniacs strijden met hun kapmessen voor de biodiversiteit

Op Bonaire regeren geiten en ezels. De natuur telt niet mee, zeggen milieubeschermers. Vrijwilligers proberen het mangrovebos te redden.

De natuur op de Caribische eilanden is in gevaar

Op Bonaire, Saba en Sint Eustatius holt de soortenrijkdom achteruit. ‘Er moet nu echt iets gebeuren.’

Bron: Trouw

4 Reacties op “Trouw | Edison Rijna, gezaghebber van Bonaire: ‘We zijn ons eiland aan het prostitueren’

  1. Wouter Bouwman

    Het natuurgebied verdient voorrang boven alles! Een mens is niets zonder zijn natuurlijke achtergrond! Mens en natuur dienen in balans te zijn.

  2. Dat Bonaire een Nederlandse gemeente is, maakt dat deze guy zijn mond open doet en open kan doen en zowaar een hele rij dingen zegt waar ik het roerend mee eens ben.
    Geld voor Curaçao precies het zelfde, je hebt niks aan cruise schepen.
    Verblijfs toerisme dat moet je hebben en die moet je niet gaan lopen beroven.

  3. Bo a nende bo alms ku makamba.
    Awor ta marioneta di hulamda bo ta.
    Aki 20 pa 30aña no tin ningun Boneriano mas.

  4. joop savaneta

    Bonaire had zo wie zo al nooit een Nederlandse gemeente mogen worden. De project ontwikkelaars in Nederland staan al klaar om het ongerepte Bonaire vol te bouwen. En geiten los laten lopen is nog iets uit de vorige eeuw. De cruise schepen anno 2020 lijken meer op torenflats dan op schepen. Reduceren van deze vervuilers is een goede optie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *