Trouw | Nederland is boksbal voor zuidelijke woede in corona-debat dat de EU splijt

Christoph Schmidt

“Nederland is het land dat met zijn fiscale beleid al jarenlang belastinginkomsten onttrekt aan belangrijke Europese landen”, zo staat in de Italiaanse brief in de Frankfurter Allgemeine | Beeld AFP

Italië en Spanje zijn diep ontgoocheld over het ‘bekrompen nationaal egoïsme’ van Nederland. Oude wonden barsten open.

 

Terwijl elk Europees land zijn eigen, medische overlevingsstrijd voert met het coronavirus, voert de Europese Unie op politiek niveau ook een strijd op leven en dood. Die indruk krijg je ten minste bij de grote woorden die heen en weer vliegen in een beladen noord-zuid-discussie, waarin Nederland als boksbal fungeert. Wat is de Europese samenwerking nog waard als een EU-lidstaat in zo’n verschrikkelijke crisis andere lidstaten de maat neemt, zo luidt kort samengevat de existentiële vraag.

De zuidelijke woede (van vooral Italië en Spanje) over de Nederlandse weerstand tegen nieuwe, gezamenlijke financiële noodmaatregelen – en vooral de toon waarop die weerstand naar buiten komt – neemt dagelijks toe. Dinsdag verscheen een open brief in de Duitse krant Frankfurter Allgemeine, waarin Italiaanse burgemeesters en regiobestuurders Duitsland vragen om niet dezelfde weg te bewandelen als Nederland met zijn ‘gebrek aan ethiek en solidariteit’.

De Italiaanse politici roepen Duitsland op om zijn vertrouwde plaats tussen de ‘grootse Europese naties’ in te nemen en zich verre te houden van ‘bekrompen nationaal egoïsme’.

Noodfonds

De emoties zijn opgelopen sinds Nederland vorige week voorstellen afwees over onder meer een EU-brede inzet van het Europees Stabiliteitsmechanisme (noodfonds ESM, met 410 miljard euro op de plank) en het creëren van zogeheten coronabonds, overheidsleningen die namens de hele eurozone worden uitgezet.

Ook Duitsland, Finland en Oostenrijk zijn daartegen. Waarom krijgt juist Nederland de volle laag? Dat komt vooral door uitlatingen van CDA-minister Hoekstra van financiën. In antwoorden op Kamervragen stelde hij op 24 maart: “Gemeenschappelijke schulduitgifte kan de prikkels voor verstandig beleid op nationaal niveau ondermijnen”, en: “Mede door prudent begrotingsbeleid de afgelopen jaren en het opbouwen van buffers heeft het kabinet nu de mogelijkheid met een massief en breed pakket banen te behouden en de economische gevolgen van de uitbraak te beperken.”

Premier Rutte liet zich vrijdag in soortgelijke bewoordingen uit. De onderliggende boodschap: als Italianen en Spanjaarden net zo slim zouden zijn als wij, nijvere Nederlanders, dan hadden ze nooit om die Europese solidariteit hoeven vragen. Nóg botter vertaald: eigen schuld, dikke bult.

Om nog wat extra zout in de wonden te strooien, vroeg Hoekstra in diezelfde week aan de Europese Commissie om uit te zoeken hoe het toch komt, dat landen in het zuiden er niet in slagen hun overheidsfinanciën in het gareel te krijgen.

Dat schoot de zuidelijke landen, die hun handen vol hebben aan het redden van mensenlevens en het fatsoenlijk cremeren of begraven van hun doden, diep in het verkeerde keelgat. ‘Walgelijk’, aldus de Portugese premier Costa op donderdagavond. Dat was het startschot van een lang salvo van verwijten aan Nederland. Volgens veel landen is Den Haag blijven hangen in de grammofoonplaat-groef van de eurocrisis, terwijl de coronacrisis van een totaal andere aard is.

Intussen heeft Hoekstra in zijn wekelijkse gesprek met RTLZ het boetekleed aangetrokken en erkend dat Nederland vorige week te weinig empathie heeft getoond met de getroffen landen in Zuid-Europa. Of dat zal helpen is de vraag, want tegelijk hield hij vast aan zijn weerstand tegen coronabonds.

Biografie van Chopin

De anti-Nederlandse stemming is bovendien niet van vandaag of gisteren, en ook niet uitsluitend corona-gerelateerd. In feite werd de toon al gezet op 20 februari, toen de EU-leiders zich nog het hoofd braken over de nieuwe EU-meerjarenbegroting.

Premier Rutte zei bij aanvang van een Brusselse top ijskoud dat hij niet tot onderhandelen bereid was en dat hij daarom een biografie van Chopin had meegenomen. Veel collega-regeringsleiders namen hem dat arrogante gedrag niet in dank af.

Die lijn wordt nu naadloos voortgezet. Oude wonden barsten open. “Nederland is het land dat met zijn fiscale beleid al jarenlang belastinginkomsten onttrekt aan belangrijke Europese landen”, zo staat in de Italiaanse brief in de Frankfurter Allgemeine. Dat is een verwijzing naar de gunstige ‘tax rulings’ voor multinationals, waarvoor Nederland herhaaldelijk op de vingers is getikt door de Europese Commissie.

Ook klinkt er hoongelach als Nederland EU-steun vraagt voor getroffen bloementelers of vissers of aan buurlanden vraagt of ze nog intensive care-bedden over hebben. Zelfs de beschaafdste lieden zie je op sociale media stiekem hopen dat Nederland straks net zo’n zwaar corona-lot zal treffen als Italië. En ook aan de andere, noordelijke kant vliegen de verwijten en de clichés over zuidelijke spilzucht in het rond. Zelfs tijdens de eurocrisis en de migratiecrisis was de existentiële ontgoocheling binnen de EU niet zo groot en het niveau van het debat niet zo bedenkelijk.

Als door een wesp gestoken

Over de inhoud gaat het allang niet meer. Directeur Klaus Regling van het ESM zei dinsdag in een vraaggesprek met de Financial Times dat de discussie over coronabonds in zoverre zinloos is, dat het jaren duurt voordat zo’n nieuw kredietinstrument is opgetuigd. Ook de Nederlandse argumenten dat geen enkel EU-land in dit stadium van de crisis behoefte heeft aan deze extra middelen vallen weg in de emoties van het solidariteitsdebat.

Nederland zal afgelopen weekeinde even opgelucht hebben ademgehaald toen voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie de zuidelijke woede even naar zich toe wist te trekken. In een interview met het Duitse persbureau DPA zei ze dat het begrip coronabonds niet meer dan een ‘Schlagwort’ is, een holle reclamekreet.

Rome reageerde als door een wesp gestoken. “Europa moet tonen dat het is opgewassen tegen deze oproep van de geschiedenis”, zo reageerde premier Giuseppe Conte met weinig gevoel voor understatement op Von der Leyens opmerking.

Enkele dagen eerder had de Spaanse premier Sánchez het als volgt verwoord: “Als we nu geen eensgezind antwoord formuleren, zullen de effecten langer nazinderen en brengen we het Europese project in gevaar. We mogen niet dezelfde fouten maken als in 2008, die de kiemen zaaiden voor ontevredenheid en die leidden tot de groei van het populisme.”

Bron: Trouw

6 Reacties op “Trouw | Nederland is boksbal voor zuidelijke woede in corona-debat dat de EU splijt

  1. Piet van Linden

    De Italianen willen ondanks een begrotingstekort van 130% graag nog vroeger met pensioen dan de 57 jaar die ze gewend zijn. In Nederland loopt dat tegen de 68 jaar onderhand. Wie is er hier nu gek?

  2. @jOep, Je bent nu net onze Kennedy die aan het eigen falen nu met excuses komt. Italie, Spanje Portugal etc betalen al minder belastingen, kregen veel geld van de EU, In Griekenland ging men al op 50ste met pensioen.. en het noorden mag er voor betalen.
    Er zijn ook genoeg EU landen die van mening is om de gelukszoekers terug te sturen.. dus die factuur mag je bij de linkse groepen gooien.
    Dat zogenaamde leuk leven in zuiden van Europa is omdat je er weinig werkt en veel plezier hebt (Drank en vrouwen)..

  3. Knoek-koe

    @Joep Meloen.
    Klopt allemaal, maar dat neemt niet weg dat Italié haar financien niet op orde heeft, en al jaren allerlei budgetregels met voeten treedt.

    Pure ad hominem argumentatie stijl van de “Italianos”. Op de man spelen ipv op de bal. omdat ze geen alide tegenargumenten kunnen opwerpen.
    Een techniek die lokaal ook zeer vaak gebruikt wordt door de politici en in het algemeen.
    Naampjes geven enzo

  4. Hoekstra is geen zoete broodjesbakker. Zou hier welkom zijn. Italie heeft zijn financien niet op orde. Zouden ze daar ook misscjen la dolce vita leven, zoals bv g schotte mfk p plsas hebben gedaan. Het komt goed , het zijn ongekende drama’s in italie spanje.

  5. Joep Meloen

    @ Knoek-koe,

    Dan moet men in het Noorden ook niet vergeten dat met name Italië al vele jaren zucht onder de immense influx van illegalen. Italië wil de grenzen al vele jaren dicht hebben, Salvini deed dat uiteindelijk ook, doch de EU was daar fel op tegen.
    Het enige dat de EU in de media vergeet te melden is dat zij van mening zijn dat Italië de grenzen open moet houden, dat Italië de immigranten moet opvangen, voeden, kleden en huisvesten, dat Italië ook daar zelf de kosten voor moet opbrengen en dat de grenzen naar andere landen voor diezelfde immigranten werden afgesloten. Geen enkel EU land wilde de immigranten opnemen.
    En zo heb je dus veel Italiaanse steden die volledig onder de voet zijn gelopen door immigranten, met alle gevolgen vandien.
    Die paar immigranten die er dan bv in Parijs, Nederland etc lopen vallen in het niet bij de aantallen die men daar verplicht binnen heeft moeten laten omdat de EU niet tot een gezamenlijk beleid kon komen.

    Oftewel, de conclusie is nog steeds zoals die al vele jaren is, de EU is en blijft loszittend zand. We zullen en kunnen nooit een federale republiek worden, qua cultuur, mentaliteit, economische activiteit, taal etc verschillen we gewoon veel te veel. Derhalve moet dit onzinnige project worden stilgezet. Ga gewoon economisch samenwerken, maar probeer niet iets bij elkaar te binden wat niet bij elkaar te binden valt.

  6. …….‘Italië en Spanje ontgoocheld overbekrompen nationaal egoïsme’…..

    Wel even relativeren.
    Zijn ze de miljarden vergeten die er al jaren in de bodemloze financiele putten van de zuidelijke Europese landen zijn gepompt,?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *